{"id":1920,"date":"2025-09-10T14:31:00","date_gmt":"2025-09-10T14:31:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rewild.scot\/?post_type=publication&#038;p=1920"},"modified":"2026-02-26T14:46:41","modified_gmt":"2026-02-26T14:46:41","slug":"ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd","status":"publish","type":"publication","link":"https:\/\/www.rewild.scot\/gd\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/","title":{"rendered":"Ath-fhiadhachadh: sti\u00f9ireadh do bhuidhnean coimhearsnachd"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Ro-r\u00e0dh<\/h2>\n\n\n\n<p>Tha an aon mhiann ri n\u00e0dar a thoirt air ais no ath-fhiadhachadh aig m\u00f2ran dhaoine air feadh na h-Alba.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Airson t\u00f2rr bhuidhnean coimhearsnachd, tha ath-st\u00e8idheachadh n\u00e0dair is adhartachadh b\u00ecth-e\u00f2lais gl\u00e8 chudromach. Dh\u2019fhaodadh gum bi sin a\u2019 gabhail a-steach ath-fhiadhachadh practaigeach, a\u2019 toirt cach do thaobh ath-fhiadhachadh, no a\u2019 gabhail p\u00e0irt ann an gn\u00ecomhan a bheir taic do ath-fhiadhachadh (leithid saidheans shaoranaich). Tha guth leasachaidh aig coimhearsnachdan a\u2019 chladaich is iad a\u2019 dol an s\u00e0s ann a bhith ag ath-leasachadh eag-shiostaman na mara ionadail.<\/p>\n\n\n\n<p>Chan eil d\u00f2igh ann a chuireas na h-\u00e8iginnean n\u00e0dair is gn\u00e0th-s\u00ecde ceart gu luath &#8211; ach le bhith a\u2019 toirt comas do dhaoine obrachadh c\u00f2mhla gus d\u00e8iligeadh ris na h-\u00e8iginnean seo, th\u00e8id comasachd na coimhearsnachd a chur am meud gus d\u00e8iligeadh ris na d\u00f9bhlain a tha romhainn, agus bheir seo uiread de shochairean bho shl\u00e0inte is sunnd gu obraichean co-cheangailte ri n\u00e0dar gu lughdachadh thuiltean is teintean-fiadhain.<\/p>\n\n\n\n<p>Chaidh ar brosnachadh an sti\u00f9ireadh seo a thoirt gu buil air sg\u00e0th an \u00e0ireimh a tha a\u2019 dol am meud de bhuidhnean coimhearsnachd dha bheil ath-fhiadhachadh mar ph\u00e0irt den obair aca. Tha sinn airson grad-shealladh a thoirt den obair \u00e0ibheiseach a tha a\u2019 tachairt gus eag-shiostaman na Alba ath-st\u00e8idheachadh, beachdan a thoirt do dhaoine a tha ag iarraidh an gn\u00ecomh ceudna a ghabhail, is ceanglaichean a thoirt do st\u00f2rasan airson buidhnean coimhearsnachd. Tha sinn cuideachd airson a dh\u00e8anamh cinnteach gu bheil cudrom ga chur air mar a dh\u2019fhaodas coimhearsnachdan a chur ri ath-fhiadhachadh no ath-st\u00e8idheachadh eag-shiostaman aig \u00ecre mh\u00f2r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mar a leughas tu an sti\u00f9ireadh seo, ch\u00ec thu na rudan diofraichte a tha ath-fhiadhachadh a\u2019 ciallachadh do dhiofar bhuidhnean coimhearsnachd. A thuilleadh air an sin, tha ath-fhiadhachadh a\u2019 ciallachadh d\u00f2chas. D\u00f2chas airson \u00e0m ri teachd sam faodar a bhith be\u00f2. D\u00f2chas gum faod an saoghal a bhith nas fhiadhain. D\u00f2chas gum faod sinn n\u00e0dar, agus sinn fh\u00e8in, ath-st\u00e8idheachadh &#8211; c\u00f2mhla.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">F\u00e0ilte dhan sti\u00f9ireadh seo<\/h2>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Tha an sti\u00f9ireadh seo do dhuine sam bith ann an Alba aig a bheil \u00f9idh ann an ath-fhiadhachadh c\u00f2mhla ri c\u00e0ch sa choimhearsnachd. Ma dh\u2019fhaodte gu bheil thu am beachd buidheann choimhearsnachd a dh\u00e8anamh gus obrachadh le c\u00e0ch ann a bhith ag ath-fhiadhachadh \u00e0itichean ionadail. Is d\u00f2cha gu bheil thu mar ph\u00e0irt de bhuidheann choimhearsnachd is \u00f9idh agad air mar a dh\u2019fhaodadh ath-fhiadhachadh a bhith buntainneach dha na gn\u00ecomhachdan a tha no a bhios agad.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bhon fheadhainn a tha ag obair air l\u00e0raich n\u00e0dair bhailteil ath-st\u00e8idheachadh \u2019s a cheangail no eisirean a thilleadh dhan loch ionadail aca, dhan fheadhainn a tha a\u2019 gabhail gnothach ri ath-st\u00e8idheachadh m\u00ecltean de heactairean de mhonaidhean a th\u2019 air a dhol am miosad, tha daoine air feadh na h-Alba a\u2019 cruthachadh \u00e0m ri teachd a tha beartach a thaobh n\u00e0dair.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Faodaidh sin na th\u00f2isicheas ann an \u00e0ite ionadail nas lugha f\u00e0s, an d\u00e0 chuid tro mhothachadh nas motha air nas urrainnear a dh\u00e8anamh, agus tro cheangail \u00e0itichean le trannsairean. Faodaidh do choimhearsnachdan cuideachadh comas a thoirt do ath-fhiadhachadh san \u00e0ite aca, le bhith mar ghuth do n\u00e0dar fhiadhain. Agus le bhith ag obair c\u00f2mhla ri buidhnean eile, leithid Northwoods Rewilding Network air feadh na h-Alba no iomairtean leithid Black Hills Regeneration Project, faodaidh coimhearsnachdan a bhith mar ph\u00e0irt de dh\u2019ath-st\u00e8idheachadh eag-e\u00f2lach aig \u00ecre mh\u00f2r. Aig muir, bidh ath-fhiadhachadh aig \u00ecre mh\u00f2r a\u2019 toirt chothroman do choimhearsnachdan eag-shiostaman ath-st\u00e8idheachadh aig sg\u00e8ile.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha gach coimhearsnachd gun samhail. Bidh ath-fhiadhachadh, mar an ceudna, diofraichte do dhiofar bhuidhnean dhaoine is ann an diofar \u00e0itichean. Tha an sti\u00f9ireadh seo a r\u00e8ir fh\u00e8in-fhiosrachadh choimhearsnachdan f\u00ecor a dh\u2019innis dhuinn na sgeulachdan is beachdan do ch\u00e0ch. Tha an sti\u00f9ireadh seo a\u2019 beachdachadh air mar a dh\u2019fhaodas na buidhnean seo a chur ri ath-st\u00e8idheachadh n\u00e0dair aig \u00ecre mh\u00f2r tron obair aca fh\u00e8in.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ge\u00e0rr-chunntas de shusbaint an sti\u00f9iridh a dh\u2019fhaodar a chleachdadh mar phostair<\/h2>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><strong>Ath-fhiadhachadh: sti\u00f9ireadh do bhuidhnean coimhearsnachd<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tha ath-fhiadhachadh ag iarraidh oirnn ceumannan d\u00e0na, atharrachail gus n\u00e0dar a thoirt air ais dhan \u00ecre san urrainn dha c\u00f9ram a thoirt dha fh\u00e8in &#8211; agus dhuinn fh\u00e8in &#8211; a-rithist. Tha an sti\u00f9ireadh seo a\u2019 m\u00ecneachadh nan ceumannan a dh\u2019fheumar ann a bhith a\u2019 cruthachadh is a\u2019 f\u00e0s buidheann ath-fhiadhachaidh coimhearsnachd.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>A\u2019 t\u00f2iseachadh<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tha iomadh diofar dh\u00f2igh ann gus pr\u00f2iseact ath-fhiadhachadh coimhearsnachd a th\u00f2iseachadh. Feumaidh tu buidheann, aonta air d\u00e8 tha sibh ag iarraidh a dh\u00e8anamh, \u00e0ite far am faod sibh diofar a dh\u00e8anamh, beachdan airson na tha sibh ag iarraidh a dh\u00e8anamh, cothrom air fiosrachadh eag-e\u00f2lasach agus d\u00f2igh gus s\u00f9l a chumail air adhartas. Tha t\u00f2rr bhrosnachaidh is taic ri fhaotainn ann an Alba.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>A\u2019 ceangail \u2019s ag eagrachadh<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Smaoinich air c\u00f2 th\u2019 anns a\u2019 choimhearsnachd agad. Fi\u00f9 \u2019s ma th\u00f2isicheas sibh le buidheann neo-fhoirmeil, is d\u00f2cha gum feum sibh buidheann fhoirmeil a chruthachadh mar a dh\u2019fh\u00e0sas sibh. Tha diofar modailean ann a dh\u2019fhaodas sibh a thaghadh is bidh diofar dh\u00f9bhlain romhaibh.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ag obair air t\u00ecr \u2019s aig muir<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bidh diofar mhodhan-obrach aig diofar bhuidhnean air mar a bheirear air ath-fhiadhachadh a thachairt air t\u00ecr \u2019s aig muir. Ge bith d\u00e8 thaghas sibh, tha comhairle ri fhaotainn.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>A\u2019 conaltradh \u2019s a\u2019 toirt an s\u00e0s<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Aig amannan, feumaidh an obair agaibh a\u2019 choimhearsnachd nas fharsainge a thoirt an s\u00e0s. Tha diofar dh\u00f2ighean ann gus seo a dh\u00e8anamh &#8211; is \u2019s e diofar rudan a chanar ris! &#8211; ach \u2019s e an rud as cudromaiche a dh\u00e8anamh cinnteach gu bheil cothrom aig a h-uile duine a bhith an s\u00e0s.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ath-fhiadhachadh an \u00e0ite agad<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tha ath-fhiadhachadh mu dheidhinn pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach air t\u00ecr \u2019s aig muir a bhreab-th\u00f2iseachadh. Faodaidh gum bithear ag obair ann an aineolas. Faigh e\u00f2las air an \u00e0ite agad, faigh cothrom air e\u00f2las is taic &#8211; is gabh ceumannan gus n\u00e0dar ath-st\u00e8idheachadh.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>LEUGH AN STI\u00d9IREADH SL\u00c0N AN SEO:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol start=\"4\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Mu ath-fhiadhachadh\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>D\u00e8 th\u2019 ann an ath-fhiadhachadh? &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>\u2019S e ath-fhiadhachadh, gu s\u00ecmplidh, gn\u00ecomhachd sam bith a tha ag amas air pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach a thoirt air ais.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach nan eadar-obraichean a bheir cumadh dhan planaid is a bheir taic do bheatha. Faodaidh pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach tachairt aig \u00ecre mh\u00f2r, leithid gluaiseadh \u00e0bhainn a\u2019 sruthadh no \u00f9ir a\u2019 cumadh. Faodaidh iad tachairt cuideachd aig \u00ecre bheag, leithid seillean no dealan-d\u00e8 a\u2019 poileanachadh nam fl\u00f9raichean sa gh\u00e0rradh agad. Faodaidh an t-s\u00ecde, pr\u00f2iseasan cruinn-e\u00f2lach, pr\u00f2iseactan ceimigeach agus mar a dh\u2019obraicheas diofar she\u00f2rsaichean c\u00f2mhla a bhith uile a\u2019 sti\u00f9ireadh pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach. Bidh sealgairean leithid iolairean no cait-fhiadhain a\u2019 toirt buaidh air \u00e0ireamhan is gi\u00f9lain she\u00f2rsaichean eile, agus se\u00f2rsaichean leithid b\u00ecobharan no m\u00e0rla (coireal) ag atharrachadh na t\u00ecre is na mara mun cuairt orra.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e eag-shiostam fallainn a th\u2019 ann far a bheil pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach ag obair gu ceart.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Air feadh na h-Alba, tha casg air a chur air pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach, tha cron air a dh\u00e8anamh orra no tha iad air stad. Mas urrainnear na pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach seo ath-st\u00e8idheachadh, faodaidh n\u00e0dar ath-st\u00e8idheachadh fh\u00e8in.&nbsp;Le bhith a\u2019 cruthachadh eag-shiostaman fallainn is a bhith be\u00f2 gu cothromach le n\u00e0dar, bidh thu a\u2019 cruthachadh bhuannachdan dhan chinne-daonna cuideachd. Tha sinn uile an earbsa n\u00e0dar airson uisge, biadh is adhart cho math ri ar sl\u00e0inte is sunnd.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha ath-fhiadhachadh ag iarraidh oirnn ceumannan d\u00e0na, atharrachail a ghabhail gus n\u00e0dar a thoirt air ais dhan \u00ecre san urrainn dha c\u00f9ram a thoirt dha fh\u00e8in &#8211; agus dhuinn fh\u00e8in &#8211; a-rithist.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f2 ris a tha ath-fhiadhachadh coltach?<\/p>\n\n\n\n<p>Tha Ath-fhiadhachadh Bhreatainn air sgr\u00ecobhainn Slighean Ath-fhiadhachaidh a dh\u00e8anamh, a tha a\u2019 cur an c\u00e8ill c\u00f2ig \u00ecrean de dh\u2019ath-fhiadhachadh &#8211; bho \u2018Bidh gniomhachdan ath-st\u00e8idheachaidh a\u2019 toirt breab-t\u00f2isich do ath-bhuannachd\u2019 gu \u2018Bidh n\u00e0dar a\u2019 toirt c\u00f9ram dha fh\u00e8in, le pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach air ath-st\u00e8idheachadh.\u2019 Tha p\u00e0irt riatanach aig coimhearsnachdan ann an gach \u00ecre. Faic <strong>an speactram ath-fhiadhachaidh <\/strong>aig <a href=\"https:\/\/www.rewildingbritain.org.uk\/why-rewild\/what-is-rewilding\/rewilding-journeys\">Slighean Ath-fhiadhachaidh | Ath-fhiadhachadh Bhreatainn<\/a>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dh\u2019fhaodadh gum bi gn\u00ecomhachdan ath-fhiadhachaidh a\u2019 gabhail a-steach:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Coilltean n\u00e0darrach a dh\u00econ, a mheudachadh agus a cheangail<\/li>\n\n\n\n<li>Cuideam air ionaltradh a lughdachadh gus craobhan a chuideachadh a\u2019 f\u00e0s<\/li>\n\n\n\n<li>Cuideam iasgaich air \u00e0rainnean-mara a lughdachadh<\/li>\n\n\n\n<li>Ath-st\u00e8idheachadh talamhan fliche, a\u2019 gabhail a-steach tro bh\u00ecobharan a thoirt air ais<\/li>\n\n\n\n<li>Cuideachadh ann a bhith a\u2019 toirt she\u00f2rsaichean caillte air ais gus pr\u00f2iseasan caillte ath-st\u00e8idheachadh&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Feur-mara a chur no eisirean ath-st\u00e8idheachadh gus eag-shiostaman mara a ch\u00e0radh<\/li>\n\n\n\n<li>A\u2019 toirt air ais gluasad saor aibhnichean, tro dhamaichean a thoirt air falbh no an ceangal a-rithist ri raointean-tuile.<\/li>\n\n\n\n<li>A\u2019 ceangail \u00e0rainnean ionadail, a\u2019 leigeil le beatha-fiadhaich a ghluasad gu saor<\/li>\n\n\n\n<li>A\u2019 s\u00f2nrachadh raointean nas motha do n\u00e0dar<\/li>\n\n\n\n<li>A\u2019 cruthachadh raointean beatha-fiadhain nas lugha is an ceangail<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Prionnsabalan ath-fhiadhachaidh Northwoods Nine<\/p>\n\n\n\n<p>ALBA: Tha an Dealbh M\u00f2r air naoi prionnsapal ath-fhiadhachaidh a mh\u00ecneachadh a tha s\u00f2nraichte do dh\u2019Alba (The \u201cNorthwoods Nine\u201d). Tuilleadh fiosrachaidh aig <a href=\"https:\/\/www.scotlandbigpicture.com\/the-northwoods-nine\">https:\/\/www.scotlandbigpicture.com\/the-northwoods-nine<\/a><\/p>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Carson a dh\u2019fheumas ath-fhiadhachadh is coimhearsnachdan a ch\u00e8ile?&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Tha clann-daonna nam p\u00e0irt de n\u00e0dar. Bidh na coimhearsnachdan againn gan cumadh leis an t\u00ecr is a\u2019 mhuir mun cuairt oirnn, le bhith be\u00f2 c\u00f2mhla ri lusan is beathaichean ann an eag-shiostaman co-cheangailte. Ann an \u00e0itichean bailteil is neo-bhailteil, bidh ar gn\u00ecomhan a\u2019 toirt buaidh air n\u00e0dar, bhon d\u00f2igh a n\u00ec sinn g\u00e0irnealachd no a sti\u00f9ireas sinn \u00e0itichean-gorm gu na roghainnean a n\u00ec sinn air mar a chleachdas sinn st\u00f2rasan n\u00e0darrach ann an \u00e0itichean m\u00f2ra.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e a bhith ag aithneachadh ar n-\u00e0ite san t-saoghal n\u00e0darrach a tha gar cuideachadh a thuigsinn gu bheil ath-fhiadhachadh mu dheidhinn cothromachadh a thoirt air ais, a\u2019 gabhail ris a\u2019 ph\u00e0irt a th\u2019 againn mar luchd-c\u00f9raim an t-saoghail n\u00e0darraiche agus a\u2019 d\u00e8anamh \u00e0ite airson beathaichean is lusan a bhith be\u00f2 c\u00f2mhla rinn.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha rannsachadh a dhan deach barantas a chur le Ath-fhiadhachadh Bhreatainn a\u2019 sealltainn gu bheil ath-leasachadh fhearainn ann an Alba, agus gluasad a dh\u2019ionnsaigh sealbhadaireachd coimhearsnachd, gu tric co-cheangailte ri beachdan caochlaideach air mar a ghabhas fearann a sti\u00f9ireadh. Bidh 21 eisimpleirean a th\u2019 air an toirt a-staigh san <a href=\"https:\/\/www.rewildingbritain.org.uk\/about-us\/what-we-say\/research-and-reports\/briefing-paper-scottish-land-reform\">rannsachadh seo air sealbhadaireachd coimhearsnachd is ath-fhiadhachadh<\/a> a\u2019 sealltainn amasan a tha a\u2019 gabhail a-steach meudachadh bith-e\u00f2las is ath-st\u00e8idheachadh n\u00e0dair. Far a bheil coimhearsnachdan air an fhearann a sti\u00f9ireadh airson \u00e0m foghainteach, tha sluaighean she\u00f2rsaichean air f\u00e0s, is tha \u00e0rainnean air an toirt am feabhas.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha ath-st\u00e8idheachadh n\u00e0dar na mara air feadh na h-Alba a\u2019 sealltainn gu bheil eag-shiostaman fallainn feumach air coimhearsnachdan a tha an s\u00e0s. Tha pr\u00f2iseactan ath-st\u00e8idheachaidh th\u00f9sail, air an sti\u00f9ireadh leis a\u2019 choimhearsnachd, leithid COAST, Seawilding is eile, a\u2019 nochdadh mar a dh\u2019fhaodas coimhearsnachdan is n\u00e0dar soirbheachadh c\u00f2mhla air na costaichean, is iad a\u2019 cruthachadh obraichean \u00f9ra ann an coimhearsnachdan neo-bhailteil.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha coimhearsnachdan math airson ath-fhiadhachadh. Mar an ceudna, tha ath-fhiadhachadh math do choimhearsnachdan. Tha na sgr\u00f9daidhean-c\u00f9ise an cois seo a\u2019 nochdadh mar a tha ath-fhiadhachadh air cosnadh a dh\u00e8anamh. Tha sochairean a bharrachd a gheibhear bho ath-st\u00e8idheachadh n\u00e0dair a\u2019 gabhail a-steach:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Seasmhachd b\u00ecdh<\/li>\n\n\n\n<li>Sl\u00e0inte is sunnd nas fhe\u00e0rr&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>E\u00f2lassaidheansail \u00f9r air mar a thachras ath-st\u00e8idheachadh n\u00e0dair<\/li>\n\n\n\n<li>St\u00f2r foghlaim is brosnachadh do sgoiltean<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Tha iomadh eisimpleir eile le Coimisean Fearann na h-Alba aig <a href=\"https:\/\/www.landcommission.gov.scot\/our-work\/good-practice\/community-benefit\">Luach na Coimhearsnachd &#8211; Deagh Chleachdadh &#8211; Ar n-obair &#8211; Coimisean Fearann na h-Alba<\/a>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"5\" class=\"wp-block-list\">\n<li>A\u2019 t\u00f2iseachadh<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><strong>Brosnachadh is taic<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tha iomadh diofar dh\u00f2ighean ann gus t\u00f2iseachadh air ath-fhiadhachadh mar choimhearsnachd.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Am measg nan coimhearsnachdan a chuir ris an sti\u00f9ireadh seo, th\u00f2isich cuid le fearann is an uair sin chuir iad romhpa ath-fhiadhachadh a dh\u00e8anamh. Bha feadhainn eile ag iarraidh ath-fhiadhachadh ged nach robh fearann aca, ach th\u00f2isich iad co-dhi\u00f9 a\u2019 d\u00e8anamh suirbhidh air bith-e\u00f2las is a\u2019 conaltradh mun \u00e0ite ionadail aca &#8211; is na b\u2019 fhaide air adhart lorg iad am fearann aca fh\u00e8in. Tha coimhearsnachdan air a bheil draghan mu ghrunnd na mara air t\u00f2iseachadh le iomairt gus an t-\u00e0ite ionadail aca a dh\u00econ, le bhith a\u2019 toirt buaidh air luchd-poilitigs no le bhith a\u2019 d\u00e8anamh dheuchainnean gus feur-mara ath-st\u00e8idheachadh.<\/p>\n\n\n\n<p>Bidh m\u00f2ran buidhnean coimhearsnachd a\u2019 t\u00f2iseachadh air sg\u00e0th \u2019s gum fairich iad bagairt san sg\u00ecre. Dh\u2019fhaodadh seo a bhith mar iarrtas planaidh \u00f9r, no sealbhadair-fearainn a\u2019 leagail chraobhan ionmhainn. Ann an Alba tha c\u00f2raichean againn air fiosrachadh \u00e0rainneachdail a ruigsinn, p\u00e0irt a ghabhail ann an roghainnean \u00e0rainneachdail is cothrom fhaighinn air ceartas ma tha laghan briste no ma n\u00ec roghainnean cron air an \u00e0rainneachd.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gus a bhith \u00e8ifeachdach, feumaidh tu:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Buidheann &#8211; daoine eile gus an obair a roinn is beachdan a chruthachadh&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Aonta l\u00e0n air d\u00e8 tha sibh ag iarraidh a dh\u00e8anamh &#8211; ma dh\u2019fhaodte se\u00f2rsaichean caillte leithid eisirean ath-st\u00e8idheachadh, a\u2019 meudachadh feur-mara no coilltean n\u00e0darrach.<\/li>\n\n\n\n<li>\u00c0ite far as urrainn dhut diofar a dh\u00e8anamh &#8211; ged a bhiodh sin na chladach, abhainn, \u00e0ite-ghorm no raon nas motha de ghrunnd na mara no fearann.<\/li>\n\n\n\n<li>E\u00f2las eag-e\u00f2lach (no cothrom fhaighinn air) &#8211; feumaidh tu cuideigin sa bhuidheann agad, no san l\u00econra nas fharsainge agad, a tha a\u2019 tuigsinn mar a tha eag-shiostaman ag obair.<\/li>\n\n\n\n<li>D\u00f2igh gus s\u00f9il a chumail air an adhartas agad &#8211; gus an urrainn dhut atharrachadh fhaicinn thar nam bliadhnaichean.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Thar \u00f9ine, dh\u2019fhaodadh gum bi cothrom agad air fearann a cheannach, no air obrachadh c\u00f2mhla ri e\u00f2laichean-laghail gus gl\u00e8idhteachas mara no fearainn a sh\u00f2nrachadh. Is d\u00f2cha gum bi feum agad air a\u2019 bhuidheann a dh\u00e8anamh foirmeil. Is d\u00f2cha gum feum thu co-chomhairlichean coimhearsnachd a thoirt gu buil, is a\u2019 choimhearsnachd as fharsainge a thoirt a-steach ann a bhith a\u2019 sti\u00f9ireadh is a\u2019 d\u00e8anamh cho-dh\u00f9naidhean. Ma dh\u2019fhaodte gun ruig thu \u00ecre sa bheil thu ag iarraidh daoine a chosnadh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bidh na gn\u00ecomhachdan seo air fad a\u2019 cuideachadh gus a\u2019 bhuaidh agad fh\u00e0s is a neartachadh, agus bidh iad cuideachd feumach air st\u00f2rasan: \u00f9ine, neart, e\u00f2las is maoin.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sgr\u00f9dadh-c\u00f9ise: P\u00e0irc Taobh na h-Aibhne \u00d9raidh &#8211; Ath-fhiadhachadh \u00e0itichean bailteil&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u2019S e P\u00e0irc Taobh na h-Aibhne \u00d9raidh na raon-tuile 60 heactair ann an meadhan Inbhir \u00d9raidh. Fo sti\u00f9ireadh coimhearsnachd tha e a-nis na \u00e0ite do dhaoine is n\u00e0dar &#8211; ag obair a dh\u2019ionnsaigh eag-shiostaman a tha ag obair gu n\u00e0darrach is as lugha de dh\u2019eadar-theachd bhon chinne-daonna.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mar a th\u00f2isich sinn<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e0inig Comhairle Obar Dheathain thugainn an toiseach a bha air fearann na p\u00e0irce fhaighinn mar ph\u00e0irt de dh\u2019ullachadh planaidh airson leasachadh m\u00f2r. Cha ghabhadh taighean a thogail ann air sg\u00e0th \u2019s gur e raon-tuile a th\u2019 ann. Dh\u2019fhaighnich iad am biodh \u00f9idh againn san \u00e0ite b\u00ecth-e\u00f2lais. Cha robh sinn ach beag ach bha \u00f9idh againn. Chaidh sinn gu co-chomhairle coimhearsnachd, a\u2019 cleachdadh mhapaichean den \u00e0ite, gus beachd fhaighinn bhon choimhearsnachd air na ch\u00f2rdadh riuthasan faicinn ann. Chaidh sinn air ais gu beachdan gu math s\u00ecmplidh, is chruthaich sinn plana airson p\u00e0irc bh\u00ecth-iomadach a\u2019 cleachdadh she\u00f2rsaichean dualchasach de bhun-sge\u00f2il ionadail.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00f9m a\u2019 chomhairle taic ris a\u2019 bheachd Buidheann Chorporaichte Charthannach na h-Alba (SCIO) a chruthachadh gus sti\u00f9ireadh na p\u00e0irce a ghabhail os l\u00e0imhe, is mar sin \u2019s e carthannas coimhearsnachd a th\u2019 annainn. Faodaidh duine sam bith sa choimhearsnachd a bhith na bhall.<\/p>\n\n\n\n<p>Feumaidh tu a\u2019 choimhearsnachd a thuigsinn &#8211; tha gach coimhearsnachd eadar-dhealaichte. Gus a dh\u00e8anamh gu math, feumaidh tu a bhith nad ph\u00e0irt den choimhearsnachd sin. Agus na sgilean a dh\u2019fheumas tu a thuigsinn. Tha urrasairean againn le sgilean ann am bith-e\u00f2las, sti\u00f9ireadh ph\u00e0ircean, hidre\u00f2las, ionmhais, clach-e\u00f2las, coimhearsnachd, l\u00e0raich-linn, na meadhanan s\u00f2isealta, togail-dhealbhan.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Comhairle eile&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Feumaidh an t-\u00e0ite a bhith cudromach do dhaoine, air neo th\u00e8id a dh\u00ecth. Chan eil com-p\u00e0irteachas leis a\u2019 choimhearsnachd mu dheidhinn co-chomhairleachadh a-mh\u00e0in ach a\u2019 dol air ais thuca is a\u2019 sealltainn dhaibh na b\u2019 urrainn dhut is nach b\u2019 urrainn dhut a ghabhail ris.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>\u2019S e \u00e0ite a th\u2019 ann a tha ag obair gu n\u00e0darrach, chan eil e coltach ri p\u00e0irc a th\u2019 air a shaoidheadh. Tha daoine air f\u00e0s cleachdte ri sin. Tha an abhainn l\u00f9bach a\u2019 s\u00ecor-atharrachadh. Gheibh sinn rothaichean, luchd-coiseachd, luchd-coimhid e\u00f2in is iasgairean; tha raon-chluiche chloinne ann agus raon-chluiche n\u00e0darrach. Faodaidh tu suidhe is \u00e8isteachd ri na h-uiseagan.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>\u2019S e odharan-m\u00f2r fear de na d\u00f9bhlain sti\u00f9iridh mh\u00f2ra. Th\u00e0inig e bho shuas na aibhne is tha e puinnseanta is cunnartach do chinne-daonna. Tha sinn a\u2019 d\u00e8anamh dheuchainnean is a\u2019 toirt e\u00f2las \u00f9r air sti\u00f9ireadh odharan-m\u00f2r.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong><em>Aithneachadh&nbsp;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u2019 e P\u00e0irc Taobh na h-Aithne \u00d9raidh buannaiche Duais Iomairt Coimhearsnachd 2022 le N\u00e0dar na h-Alba RSPB is tha teisteanas 5-rionnag aca bho Ch\u00f9m Alba \u00c0lainn.<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.scotlandbigpicture.com\/nrn-partners\/ury-riverside-park\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Fiosrachadh a bharrachd air rudeigin s\u00f2nraichte:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e an <a href=\"https:\/\/www.scotlandbigpicture.com\/northwoods\">L\u00econra Ath-fhiadhachaidh Northwoods<\/a> sreath de ghealltanasan-fearainn air feadh na h-Alba air an cruinneachadh is co-\u00f2rdanachadh le ALBA: An Dealbh M\u00f2r. Tha na com-p\u00e0irtichean aca &#8211; a tha 20% air an ruith leis a\u2019 choimhearsnachd &#8211; uile dealasach mu ath-shl\u00e0nachadh n\u00e0dair is l\u00e8irsinn a roinn airson cruth-t\u00ecre far a bheil eag-e\u00f2las ath-st\u00e8idhichte, far a bheil \u00e0rainnean air an ceangal nas fhe\u00e0rr is far am faod se\u00f2rsaichean ath-shl\u00e0nachadh, mheudachadh is sgaoileadh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha an <a href=\"https:\/\/www.rewildingbritain.org.uk\/rewilding-network\">L\u00econra Ath-fhiadhachaidh<\/a> aig Ath-fhiadhachadh Bhreatainn fosgailte do phr\u00f2iseactan ath-fhiadhachaidh air feadh na d\u00f9thcha. Tha e a\u2019 toirt taic do ath-fhiadhaichean a cheangail is e\u00f2las is beachdan a roinn.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e <a href=\"https:\/\/www.communitywoods.org\/\">Community Woodlands Association<\/a> buidheann ballrachd airson coilltean coimhearsnachd ann an Alba. Tha e a\u2019 toirt taic do bhuill is daoine sam bith aig a bheil \u00f9idh, tron Cho-labhairt bhliadhnail, Cuairt-iomradh m\u00ecosail, Cuairt-litir r\u00e0itheil, is tadhailean-iomlaid ionnsachaidh aca. Bidh e cuideachd a\u2019 toirt sheiseanan tr\u00e8anaidh air-loidhne is pearsanta seachad, a\u2019 toirt taic air feadh sreath de chuspairean, nam measg fearann fhaotainn, sti\u00f9ireadh choilltean is com-p\u00e0irteachadh coimhearsnachd.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e an <a href=\"https:\/\/www.communitiesforseas.scot\/\"><strong>L\u00econra Coimhearsnachdan a\u2019 Chladaich<\/strong><\/a> (CCN) co-bhanntachd de bhuidhnean coimhearsnachd a tha dealasach mu ghl\u00e8idhteachas is d\u00econ \u00e0rainneachdan a\u2019 chladaich is na mara ann an Alba. Tha taic aca bhon bhuidheann beatha-fiadhain Fauna &amp; Flora. C\u00f2mhla, bidh buill CCN a\u2019 d\u00e8iligeadh ri iomadh c\u00f9is chudromach &#8211; nam measg iasgachd nam breac, truailleachd plastaig mara is ath-st\u00e8idheachadh \u00e0rainnean mara. Tha Fauna &amp; Flora a\u2019 cumail taic ri buill CCN fa leth, gan cuideachadh ann a bhith a\u2019 cur nan obraichean aca air bhonn, a\u2019 leasachadh structaran riaghlaidh, a\u2019 togail maoin fa leth is a\u2019 t\u00f2iseachadh phr\u00f2iseactan.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">A\u2019 ceangail \u2019s ag eagrachadh<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">C\u00f2 th\u2019 anns a\u2019 choimhearsnachd agad?<\/h3>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"6\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Faodaidh coimhearsnachdan a bhith mar \u2018coimhearsnachdan \u00e0ite\u2019 &#8211; na daoine a tha a\u2019 fuireach ann an \u00e0ite cruinn-e\u00f2lach. Faodaidh iad a bhith cuideachd mar \u2018coimhearsnachdan \u00f9idh\u2019 &#8211; daoine aig a bheil \u00f9idh no aithne choitcheann, an \u00e0ite a bhith a\u2019 fuireach san aon \u00e0ite. Dh\u2019fhaodadh seo a ghabhail a-steach buidhnean le \u00f9idhean cultarail, s\u00f2isealta, no eaconamach coitcheann.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha coimhearsnachdan a tha ag iarraidh n\u00e0dar ath-st\u00e8idheachadh ann an \u00e0ite an-c\u00f2mhnaidh an d\u00f2igh air choireigin ceangailte ri \u2018\u00e0ite\u2019, ged a bhiodh sin a\u2019 ciallachadh diofar rudan do dhiofar dhaoine. Do chuid, tha an dearbhadh seo dl\u00f9th-cheangailte ris na daoine a tha a\u2019 fuireach ann an \u00e0ite s\u00f2nraichte is a tha mar dhachaigh dhaibh. Do fheadhainn eile, dh\u2019fhaodadh gum bithear a\u2019 cur barrachd fh\u00f2cais air \u00f9idh sh\u00f2nraichte, leithid iasgachd no coiseachd, no air sg\u00e0th \u2019s gum b\u2019 ann \u00e0s an sin a bha an sinnsirean, a tha a\u2019 toirt dhaibh ceangail no gr\u00e0dh l\u00e0idir airson an \u00e0ite sin. Tha na h-eisimpleirean san sti\u00f9ireadh seo a\u2019 nochdadh seo air fad. Tha an Iomairt Ath-st\u00e8idheachaidh Sg\u00ecre Abhainn Eireachd a\u2019 toirt iomradh air \u2018coimhearsnachdan de dh\u2019\u00e0ite is \u00f9idh\u2019. Bidh feadhainn eile a\u2019 bruidhinn cho luachmhor \u2019s a tha e a bhith be\u00f2 ann an \u00e0ite, is gu bheil d\u00e0imhean l\u00e0idir aca dhan chruth-t\u00ecre is eachdraidh.<\/p>\n\n\n\n<p>Bidh m\u00ecneachadh do choimhearsnachd a\u2019 cuideachadh slatan-tomhais bhuill a mh\u00ecneachadh. Ma tha thu a\u2019 cur laghan leasachadh fearann na h-Alba gu feum, feumaidh tu a\u2019 choimhearsnachd agad a mh\u00ecneachadh gu faiceallach. Feumar coimhearsnachdan a mh\u00ecneachadh a thaobh cruinn-e\u00f2lais airson C\u00f2ir Cheannachd Coimhearsnachd, ach tha Tar-chur So-mhaoin fosgailte do choimhearsnachdan air a bheil \u00f9idh.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">A\u2019 cruthachadh \u2019s a\u2019 leasachadh buidheann coimhearsnachd&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Bidh t\u00f2rr phr\u00f2iseactan ath-fhiadhachaidh coimhearsnachd a\u2019 t\u00f2iseachadh le buidhnean neo-fhoirmeil, a tha ag obair c\u00f2mhla le dealas is l\u00e8irsinn. Th\u00f2isich Coille-fiadhain Carrifran, a tha a-nis fear de na pr\u00f2iseactan ath-st\u00e8idheachadh coille as s\u00ecne st\u00e8idhichte is air a bheil meas \u00e0rd ann an Alba, le coinneamhan gach cola-deug ann an taigh-seinnse sna Puballan. Cha tug an t-\u00e0ite buaidh air aire na buidhne, a dh\u2019adhbharaich an obair chruaidh aca ceannachd gleann de 655 heactairean is cur tr\u00ec chairtealan \u00e0s a\u2019 mhillean de chraobhan a r\u00e8ir plana eag-e\u00f2lach a chaidh a riaghailteachadh gu faiceallach.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ach gus l\u00e0rach a bhith agad, iarrtas maoineachaidh a dh\u00e8anamh, is luchd-obrach a chosnadh, feumaidh tu a bhith mar bhuidheann fhoirmeil.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha sreath de mhodailean ri fhaotainn do choimhearsnachdan, agus is fhiach e \u00f9ine a chosg gus fear a thaghadh a tha ag obair dhan bhuidhinn agad. B\u2019 fheudar do dh\u2019iomadh buidheann choimhearsnachd t\u00ecde is airgead a chosg ag atharrachadh an reachdais no a bhith na dhiofar she\u00f2rsa bhuidheann, gus a bhith ion-roghnach airson laghan ath-leasachaidh fhearainn, no gus teisteanachadh mar charthannais.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ann an lagh ath-leasachadh fhearainn \u2019s e Buidheann Choimhearsnachd a chanar ris a\u2019 bhuidhinn, a dh\u2019fhaodas a bhith na Chompanaich Earranta le Barantas (CLG), Buidheann Chorpaichte Charthannach Albannach (SCIO) no Comann Buannachd Coimhearsnachd (CBS). Tha sti\u00f9ireadh air a\u2019 mhodail cheart a thaghadh dhut ri fhaotainn bho Chomhairle na h-Alba airson Buidhnean Shaor-thoileach (SCVO) (faic bogsa) no tro <a href=\"https:\/\/www.communitywoods.org\/information-notes\">Notaichean Fiosrachaidh<\/a> air fhoillseachadh le Coilltean na Coimhearsnachd.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mar eisimpleir, th\u00f2isich COAST mar bhuidheann neo-fhoirmeil, is chaidh inbhe charthannach a thoirt dhaibh gus a\u2019 chiad neach-obrach aca a chosnadh. Th\u00f2isich iad leis a\u2019 phr\u00ecomh amas an uisge timcheall air Arainn a thoirt am feabhas do \u00e0rainneachd is eaconamaidh na coimhearsnachd. Dh\u2019obraich iad leis na cothroman is uidheaman a th\u00e0inig am b\u00e0rr aig an \u00e0m. Bha cothroman poilitigeach ann airson Raon Gun Ghabhail is an Raon-Gl\u00e8idhte Mara Arainn a Deas, agus luchd-poilitigs s\u00f2nraichte de\u00f2nach na pr\u00f2iseactan a thoirt air adhart.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e ceum cudromach airson buidheann coimhearsnachd tighinn a dh\u2019ionnsaigh cosnadh. Tha COAST is Seawilding air f\u00e0s bho bhuidheann bheag de shaor-thoilich gu cosnadh c\u00f2rr is c\u00f2ignear luchd-obrach l\u00e0n-\u00f9ine. Tha Bright Green Nature air a chur a-staigh gu soirbheachail airson tabhartas Awards for All bhon Chrannchur N\u00e0iseanta gus an neach ruigsinneachd coimhearsnachd aca a chosnadh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Riaghladh bhuidhnean coimhearsnachd<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Feumaidh buidhnean coimhearsnachd roghainnean a dh\u00e8anamh ann an d\u00f2igh a nochdas na buill is a choinneachas ri amasan na buidhne. Tha seo uile mar ph\u00e0irt den chomhairle a thugadh seachad le SCVO (Bogsa xXX). Tha na duilleagan aca air <a href=\"https:\/\/scvo.scot\/support\/running-your-organisation\">A\u2019 sti\u00f9ireadh na buidhne agad<\/a> Tha e cudromach a thuigsinn mar a sti\u00f9irichear coinneamhan \u00e8ifeachdach, dreuchdan cathraiche, rianaire is ionmhasair a choileanadh, is d\u00e8iligeadh ri duilgheadasan. Tha SCVO cuideachd a\u2019 tabhann theamplaidean is innealan gus do chuideachadh deagh chleachdaidhean sti\u00f9iridh a thoirt gu buil.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha t\u00f2rr de na sgr\u00f9daidhean-c\u00f9ise san sti\u00f9ireadh seo a\u2019 nochdadh an fheum a th\u2019 air raon de sgilean air b\u00f2rd nam ball, is tha seo a\u2019 ciallachadh san fharsaingeachd daoine le sgilean ionmhasail, teicnigeach is eag-e\u00f2lasach. Tha iad cuideachd a\u2019 cur cuideam air a\u2019 bhitheantas sa bheil na sgilean seo ri fhaicinn sa choimhearsnachd.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sgr\u00f9dadh-c\u00f9ise: Seawilding<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u2019S e <\/em><a href=\"https:\/\/www.seawilding.org\/\"><em>an carthannas cli\u00f9iteach, Seawilding,<\/em><\/a><em> a\u2019 chiad pr\u00f2iseact san RA airson ath-st\u00e8idheachadh eisirean d\u00f9thchasach is feur-mara a th\u2019 air a sti\u00f9ireadh leis a\u2019 choimhearsnachd.&nbsp;\u2019S e an t-amas aca b\u00ecth-e\u00f2las caillte a thoirt air ais, carbon a chur gu taobh, obraichean uaine a chruthachadh is buidhnean eile a tha st\u00e8idhichte air a\u2019 choimhearsnachd a theagasg a dh\u00e8anamh an rud ceudna (www.seawilding.org\/). N\u00ec iad seo le bhith ag ath-st\u00e8idheachadh \u00e0rainnean mara ris a\u2019 chladach, gu h-\u00e0raid leapannan-eisir d\u00f9thchasach.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mar a dh\u2019fh\u00e0s sinn a\u2019 bhuidheann againn<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>An toiseach, rinn buidheann coimhearsnachd air an robh Cromach iomairt gus dreideadh a stad ann an Loch Creag an Nis. Chaidh caraid againn a bhe\u00f2-ghlacadh le eisirean, is th\u00f2isich e gam f\u00e0s, is an uair sin chuir e roimhe carthannas a chur air bhonn gus ath-st\u00e8idheachadh eisirean a thoirt seachad aig \u00ecre mh\u00f2r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha thu an toiseach nad bhuidheann le gl\u00e8 bheag de rianachd, bidh thu a\u2019 tighinn c\u00f2mhla gach d\u00e0rna mh\u00ecos, tha e saor-thoileach, bidh thu a\u2019 roinn obraichean. Gus faighinn dhan ath-\u00ecre feumar carthannas a chur air d\u00f2igh gus maoineachadh a thoirt a-steach is cosnadh. Feumaidh airgead gu le\u00f2r a bhith agad gus sin a dh\u00e8anamh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Fhuair sinn c\u00f2ig bhliadhna de mhaoineachadh bhon Crannchur Dualchais N\u00e0iseanta, tha sin a\u2019 toirt dhuinn fad-saoghaltachd air leth. B\u2019 e f\u00ecor dheagh thaic a bh\u2019 ann L\u00econra Coimhearsnachdan a\u2019 Chladaich. \u2019S ann \u00e0s a\u2019 choimhearsnachd a tha ar n-urrasairean uile. Air an rubha againn gheibh thu cuideigin aig a bheil e\u00f2las air rudeigin. A-nis tha c\u00f2ignear luchd-cosnaidh l\u00e0n-\u00f9ine is neach-cosnaidh p\u00e0irt-\u00f9ine againn.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Agus tha sinn air taic a thoirt do choimhearsnachdan eile a\u2019 t\u00f2iseachadh air na rudan aca fh\u00e8in. Tha sinn a\u2019 mh\u00f2r-chuid den \u00f9ine a\u2019 toirt misneachd dhaibh. No molaidh sinn a\u2019 chiad ceum: bheir beagan daoine c\u00f2mhla, d\u00e8an suirbhidh, thoir s\u00f9il air d\u00e8 tha agaibh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Comhairle eile<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u2019S e p\u00e0irt mh\u00f2r de na n\u00ec sinn a bhith a\u2019 d\u00e8anamh dheuchainnean &#8211; bha fios againn sa bhad gun robh sinn an seo a dh\u2019fh\u00e0illigeadh gus nach biodh coimhearsnachdan eile a\u2019 f\u00e0illigeadh. Cha robh leabhar-l\u00e0imh ann air ath-st\u00e8idheachadh feur-mara, chan eil duine sam bith e\u00f2lach air ciamar a nithear e. Tha sinn a\u2019 dol tro na pr\u00f2iseasan seo, a\u2019 faighinn a-mach mar a ghabhas a\u2019 mhuir ath-fhiadhachadh. Tha sinn a bhith as saidheansail \u2019s as urrainn dhuinn ach ma dh\u2019fhuiricheas tu gus an toir saidheans na freagairtean dhut air fad, tha thu air deich bliadhna a chall. Tha a h-uile duine ag r\u00e0dh gur e seo Deichead Ath-st\u00e8idheachaidh nan N\u00e0iseanan Aonaichte, is chaidh sinn oirnn leis.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Tha sinn ag innse na sgeulachd gu h-\u00e8ifeachdach. Tha deagh stuth-l\u00e8irsinneach is dealbhadh l\u00e0rach-l\u00ecn againn, deagh ch\u00f2mhraidhean nuair a thachras sinn ri daoine, luchd-maoineachaidh, no daoine uaigneach fa leth. Th\u00f2isich sinn ar cli\u00f9 a thogail, ionmhas uaigneach fhaighinn, an uair sin th\u00e0inig daoine le e\u00f2las saidheansail dhan choimhearsnachd, rinn sinn tairgsean airson maoineachadh saidheansail, dh\u2019fh\u00e0s sinn nas l\u00e0idire nar aithriseadh is sgr\u00ecobhadh thairgsean.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Chan eil maoineachadh riaghaltais ach bliadhna no dh\u00e0 bhliadhna, nach eil ag obair airson ath-st\u00e8idheachadh n\u00e0dair. Ann an tr\u00ec bhliadhna, chan t\u00e8id agad air ach aon rud fheuchainn is a mheudachadh tron \u00e0m sin. Tha sinn a-nis a\u2019 feuchainn ri barrachd maoineachaidh chorporra fhaighinn. Chan eil meatraigean carboin no b\u00ecth-e\u00f2las sa mhuir fhathast, ach tha sinn ag obair le companaidhean a tha ag iarraidh a bhith c\u00f2mhla rinn mar sgioba is d\u00e0imhean a dh\u00e8anamh. \u2019S e \u00e0ite math a th\u2019 ann an sin dhuinn.&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Faic cuideachd: <\/strong>Faic: https:\/\/www.craignish.info\/blog\/craignish-launches-scotlands-first-community-oyster-restoration-project<\/p>\n\n\n\n<p>Fiosrachadh a bharrachd air rudeigin s\u00f2nraichte:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>D\u00e8 th\u2019 ann an urrasan leasachadh coimhearsnachd?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tha coimhearsnachdan air feadh na h-Alba &#8211; m\u00f2r is beag, d\u00f9thchail is bailteil, st\u00e8idhichte air t\u00ecr-m\u00f2r is eilean &#8211; a\u2019 cur urrasan leasachaidh air bhonn gus togail a thoirt dha na coimhearsnachdan aca tro ghn\u00ecomhachdan, obair chom-p\u00e0irteachais agus iomairt.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuilleadh fiosrachaidh: <a href=\"https:\/\/towntoolkit.scot\/case-studies\/development-trusts\">https:\/\/towntoolkit.scot\/case-studies\/development-trusts<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Fiosrachadh a bharrachd air rudeigin s\u00f2nraichte:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e <a href=\"https:\/\/scvo.scot\/support\/setting-up\/structure\">Comhairle na h-Alba airson Buidhnean Saor-thoileach<\/a> (SCVO) a\u2019 bhallrachd n\u00e0iseanta dhan roinn shaor-thoileach. \u2019S e an t-amas a bhith a\u2019 cumail taic ri, adhartachadh is leasachadh roinn shaor-thoilich sheasmhach ann an Alba. Faodaidh SCVO cuideachadh leis a\u2019 bhuidhinn agad a chur air bhonn, a sti\u00f9ireadh, riaghladh is luchd-obrach a chosnadh.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><em>A\u2019 maoineachadh a\u2019 phr\u00f2iseict agad<\/em><\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>\u2019S e fear de na d\u00f9bhlain mh\u00f2ra do ath-fhiadhaichean na coimhearsnachd a bhith a\u2019 planadh, a\u2019 faighinn is a\u2019 sti\u00f9ireadh ionmhas.&nbsp; Faodaidh maoineachadh airson ath-fhiadhachadh, eadar-theachdan, gn\u00ecomhachdan is tachartasan tighinn bho iomadach \u00e0ite, leithid tabhartasan an riaghaltais, togail-maoin is st\u00f2rasan pr\u00ecobhaideach.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gu tric bidh buidhnean coimhearsnachd ag iarraidh thogalach &#8211; \u00e0ite sam faod daoine tighinn c\u00f2mhla is ionnsachadh mu na tha a\u2019 tachairt. Airson ath-fhiadhaichean, is d\u00f2cha gum bithear ag iarraidh s\u00f9il a thoirt air fearann a cheannach. Faodaidh seo a bhith na atharrachadh m\u00f2r do bhuidheann. Faodaidh e a bhith gu math daor fearann a cheannach. \u2019S urrainn do Mhaoin Fhearainn na h-Alba do chuideachadh ann a bhith ag ullachadh airson is maoineachadh fhaighinn airson toglaichean no fearann a cheannach. Ach, chan eil am maoineachadh ag obair airson a h-uile buidheann. Tha slighean eile a\u2019 gabhail a-steach maoineachadh-sluaigh de dh\u2019\u00e0rd-\u00ecomhaigh leithid sin a th\u00f2isich an Iomair Langholm a tha an sgeulachd bhrosnachail air innse aig <a href=\"https:\/\/www.tarrasvalleynaturereserve.org\/our-story\/\">Ar Sgeul &#8211; Gl\u00e8idhteachas N\u00e0dair Gleann Tarrais<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Do bhuidhnean mara, ma tha b\u00e0ta aca airson rannsachadh faodaidh seo a\u2019 bhuidhinn a ghluasad a dh\u2019ionnsaigh rannsachadh is obair le oilthighean.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Faodaidh maoineachadh bho luchd-tasgaidh air an taobh a-muigh a bhith na chothrom agus cunnartan a thoirt. B\u2019 fheudar do dh\u2019aon phr\u00f2iseact slighe atharrachadh gu h-obann o chionn ghoirid, oir dh\u2019fh\u00e0ilig modail iasaid an luchd-tasgaidh, agus chaidh am fearann a chur air ais air a\u2019 mhargadh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bidh cuid de bhuidhnean a\u2019 faighinn cothrom ceanglaichean a dh\u00e8anamh eadar tasgadh is togail-ionmhais na coimhearsnachd. Tha Iomairt Ath-st\u00e8idheachadh Sg\u00ecre Abhainn Eireachd, mar eisimpleir, a\u2019 toirt iomradh air <a href=\"https:\/\/www.natcert.earth\/community-benefits-standard\/\">Slat-thomhais Ion-ghabhaltas na Coimhearsnachd<\/a>, is tha Coimisean Fearann na h-Alba a\u2019 leasachadh slat-thomhais bhuannachdan coimhearsnachd, a tha ga dh\u00e8anamh aig \u00e0m sgr\u00ecobhadh an sti\u00f9iridh seo. Tha an roinn seo a\u2019 leasachadh gu luath, is feumaidh na coimhearsnachdan a tha ag iarraidh obrachadh ann an com-p\u00e0irteachas le tasgadairean calpa n\u00e0darrach rannsachadh a dh\u00e8anamh air na ceanglaichean seo is eile.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sgr\u00f9dadh-c\u00f9ise:<\/strong> Iomairt Langholm &#8211; Gl\u00e8idhteachas N\u00e0dair Gleann an Tarrais.<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u2019S e Iomairt Langholm urras leasachadh coimhearsnachd buannachail airson Eisgeadail is L\u00ecdeasdal, air a st\u00e8idheachadh ann an Langholm. \u2019S e am pr\u00ecomh amas aca a bhith ag obair c\u00f2mhla ri coimhearsnachdan ionadail gus an t-\u00e0ite a leasachadh gu \u00e0ite nas fhe\u00e0rr a dh\u2019fhuireach ann, obair ann, is thadhail air.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mar a mhaoinich sinn ar n-obair<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sa Ch\u00e8itean 2019, ghairm Oighreachd Buccleuch an co-dh\u00f9nadh aca c\u00f2rr is 10,000 heactairean de Mhonadh Langholm a reic. Bha an naidheachd seo na ch\u00f9is-iongnaidh dhan choimhearsnachd ionadail aig a bheil ceanglaichean cultarach l\u00e0idir ris an fhearann.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>An d\u00e8idh co-chomhairlichean ionadail farsaing, dh\u2019aontaich Iomairt Langholm iomairt maoineachaidh a thoirt air adhart \u00e0s leth na coimhearsnachd, a\u2019 feuchainn ri c\u00f2rr is \u00a36 millean a thogail gus 4,250 heactairean den chruth-th\u00ecre sh\u00f2nraichte seo a cheannach.&nbsp;Bha sealbhadaireachd-fhearainn leis a\u2019 choimhearsnachd na chothrom gus taic a chumail ri ath-ghineamhainn nas motha a\u2019 bhaile tro iomairtean n\u00e0dair \u00f9ra agus tabhartas br\u00ecoghmhor a dh\u00e8anamh do \u00e8iginn na gn\u00e0th-s\u00ecde is eag-e\u00f2lais.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Aig an toiseach, cha b\u2019 e seo ach l\u00e8irsinn m\u00ec-chomasach, ach le oidhirp mh\u00f2r air feadh na coimhearsnachd, le sluagh de shaor-thoilich is taic bho bhuidhnean com-p\u00e0irteach, dh\u2019fh\u00e0s an iomairt gu luath is thog e \u00e0ite gu h-eadar-n\u00e0iseanta. Fhuair iomairt maoineachaidh \u00a33.8 millean ann an d\u00ecreach sia m\u00ecosan. Thug seo comas airson ceannachd th\u00f9sail 2,100 heactairean de Shrath Tharrais, leis a\u2019 chiad leth-chuid den fhearann ga thoirt gu h-oifigeil dhan coimhearsnachd sa Mh\u00e0rt 2021. Bha 2,140 heactairean mu dheireadh de dh\u2019fhearann air a chumail far a\u2019 mhargaidh fhosgailte ann an aonta le Buccleuch gus comas a thoirt dhan choimhearsnachd an \u00a32.2 millean mu dheireadh a thogail gus leth tuathach Srath Tharrais fhaighinn.<\/p>\n\n\n\n<p>Chaidh d\u00e0rna \u00ecre na ceannachd a th\u00f2iseachadh san D\u00e0mhair 2021.&nbsp;Ann an naoi mh\u00ecosan, chaidh a\u2019 choimhearsnachd an aghaidh d\u00f9ilean is \u201cchaidh aca air na bha m\u00ec-chomasach\u201d turas eile ann an d\u00e0 bhliadhna, a\u2019 togail na suim a dh\u2019fheumadh gus meud an gabhaltas-fearainn a dh\u00f9blachadh is a thoirt dhan choimhearsnachd.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bha t\u00f9san maoineachaidh a\u2019 gabhail a-steach:&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tabhartasan is tiodhlacan: Chaidh aca air tabhartasan m\u00f2ra fhaighinn bho iomadh bhuidheann phoblach, fonndasan carthannach, tabhartaichean gr\u00e0dh-daonna m\u00f2ra agus buidhnean \u00e0rainneachdail. Am measg nan co-thabhartaichean comharraichte bha Alex Gerko, Urras Iain Muir, South of Scotland Enterprise, Anne Reece Foundation, Bently Foundation, Carman Family Foundation, Ath-fhiadhachadh Bhreatainn agus Garfield Weston Foundation.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Maoin Fearainn na h-Alba: Chaidh a\u2019 cheannach a chuideachadh le tabhartasan is taic bho Mhaoin Fhearann na h-Alba a tha ann gus taic a chumail ri ceannachdan fearann is so-mhaoin leis a\u2019 choimhearsnachd ann an Alba, air a chur air bhonn le reachdas ath-leasachaidh fhearainn.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Maoineachadh-sluaigh: Chleachd iad \u00f9rlair maoineachadh-sluaigh air-loidhne gus luchd-amhairc nas fharsainge a ruigsinn is tabhartasan beaga a bhrosnachadh bho \u00e0ireamh mh\u00f2r de dhaoine. B\u2019 e seo a\u2019 phr\u00ecomh \u00f9rlair phoblach airson tabhartasan a dh\u2019ionnsaigh an fhearainn a cheannach. Chaidh a chleachdadh mar pr\u00ecomh naidheachd cuideachd dha na meadhanan gus cuideachadh ri adhartas maoineachaidh a shealltainn an aghaidh a\u2019 phr\u00ecomh amais agus chuidich e \u00f9idh cunbhalach a thogail bhon phoball is na meadhanan.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ag obair air t\u00ecr \u2019s aig muir<\/h2>\n\n\n\n<ol start=\"7\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Tha iomadh d\u00f2igh ann gus buaidh a thoirt air mar a ghabhas raointean fearainn is mara a sti\u00f9ireadh, bho a bhith ag obair c\u00f2mhla riutha a tha aig an sti\u00f9ir mar-th\u00e0 gu smachd a ghabhail thu fh\u00e8in is a\u2019 ceannachd fearainn mar choimhearsnachd.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Air t\u00ecr<\/h3>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Faodaidh sealbhadairean-fearainn a tha nam p\u00e0irt de choimhearsnachd \u00e0ite obrachadh c\u00f2mhla gus atharrachadh a chur an comas aig \u00ecre na cruth-t\u00ecre.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bidh Bright Green Nature a\u2019 d\u00e8anamh seo tro obrachadh le sealbhadairean gh\u00e0rraidhean. Tha feadhainn eile ag amas air obair tro shealbhadairean-fearainn aig \u00ecre mh\u00f2r. Tha an Iomairt Ath-st\u00e8idheachaidh Sg\u00ecre Abhainn Eireachd a\u2019 soilleireachadh nan d\u00f9bhlan de shealbhadairean-fearainn a chonaltradh mar bhuidheann coimhearsnachd aig nach eil fearann iad fh\u00e8in, agus far a bheil cuid shealbhadairean-fearainn \u2018neo-l\u00e0thaireach\u2019 &#8211; gun a bhith a\u2019 fuireach gu h-ionadail. Ghabh <a href=\"https:\/\/www.nevislandscape.co.uk\/\">Com-p\u00e0irteachas Cruth-t\u00ecre Nibheis<\/a> ri bun-reachd \u00f9r ann an 2021, gu bhith na bhuidheann coimhearsnachd aig a bheil an t-amas Ro-innleachd Nibheis a l\u00ecbhrigeadh. Tha seo ag r\u00e0dh gum bi \u2018a\u2019 choimhearsnachd an s\u00e0s ann am pr\u00f2iseasan cho-dh\u00f9naidhean air sti\u00f9ireadh chruth-th\u00ecre Nibheis is am buaidh a bheir luchd-turais air.\u2019&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00f2isich Pr\u00f2iseact Allt Gleann na Meanbh-cuileige \u00e0s aonais fhearainn, le bhith a\u2019 cur f\u00f2cas air rannsachadh sg\u00ecre Gleann na Meanbh-cuileige, is ged a tha fearann aig a\u2019 phr\u00f2iseact a-nis, tha e ga fhaicinn mar ph\u00e0irt de dh\u2019amas nas fharsainge \u00e0rainneachd an uillt air fad a thogail.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Agus tha coimhearsnachdan ann, gu h-\u00e0raid buidhnean bailteil, dha bheil sealbhadaireachd na uallach neo-fheumail. Mar eisimpleir, tha Fl\u00f9raichean-fiadhain Lodainn Mheadhanaich ag obair gu dl\u00f9th ris an \u00f9ghdarras ionadail gus achaidhean san \u00e0ite ath-st\u00e8idheachadh, is e ag obair c\u00f2mhla ri buill L\u00econra Gn\u00ecomh na Gn\u00e0th-s\u00ecde Lodainn Mheadhanaich gus taic a chumail ri leasachadh trannsa beatha-fiadhain Lodainn Mheadhanaich, cho math ri l\u00econra airson biadh fh\u00e0s gu h-ionadail.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Mar a bhithear mar shealbhadair-fhearainn coimhearsnachd&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Do mh\u00f2ran dhaoine tha sealbhadaireachd na slighe a dh\u2019ionnsaidh cumhachdachadh coimhearsnachd airson ath-fhiadhachadh. Mar shealbhadairean-fearainn, faodaidh a\u2019 choimhearsnachd na roghainnean aca fh\u00e8in a dh\u00e8anamh is a thoirt gu buil mu shlighean gu ath-fhiadhachadh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bidh laghan ath-leasachaidh fhearainn agus an Achd Cumhachdachadh Coimhearsnachd a\u2019 toirt d\u00f2ighean gus coimhearsnachdan a chuideachadh ri fearann fhaighinn. Bidh t\u00f2rr choimhearsnachdan a\u2019 lorg slighean eile gu fearann fhaighinn, tro reicean air an socrachadh le sealbhadairean-fhearainn, maoineachadh-shluaigh no aontachaidhean buannachdan coimhearsnachd le tasgadairean.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha comhairle air gluasad a dh\u2019ionnsaigh sealbhadaireachd coimhearsnachd ri fhaotainn bhon d\u00e0 chuid st\u00f2rasan riaghaltais is neo-riaghaltais.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e buidheann ballrachd a th\u2019 ann am <a href=\"https:\/\/www.communitylandscotland.org.uk\/\"><strong>Fearann Coimhearsnachd na h-Alba<\/strong><\/a> a chuireadh air bhonn gus guth choitcheann a thoirt airson sealbhadairean-fearainn na coimhearsnachd ann an Alba.&nbsp;Tha c\u00f2rr is 130 buidhnean ballrachd air feadh na h-Alba, bho sealbhadairean-fearainn coimhearsnachd de dh\u2019oighreachdan croitearachd m\u00f2ra sna h-Eileanan Siar gu ionadan coimhearsnachd bailteil ann an coimhearsnachdan eadar-mheasgte. Tha e a\u2019 toirt mapa a dh\u2019ionnsaigh sealbhadaireachd coimhearsnachd an seo: <a href=\"https:\/\/www.communitylandscotland.org.uk\/our-work\/community-landownership\/\">Sealbhadaireachd Coimhearsnachd &#8211; Fearann Coimhearsnachd na h-Alba<\/a>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e <a href=\"https:\/\/www.landcommission.gov.scot\/\">Coimisean Fearann na h-Alba<\/a> buidheann phoblach a chaidh a chur air bhonn gus \u201cpr\u00f2gram de dh\u2019ath-leasachadh fhearainn thar fearann bailteil is d\u00f9thchail, gus Alba a chruthachadh far a bheil fearann air a shealbhachadh is a chleachdadh ann an d\u00f2ighean a tha cothromach, c\u00f9ramach is tarbhach.\u201d Tha e a\u2019 toirt seachad sti\u00f9ireadh air com-p\u00e0irteachas is sealbhadaireachd coimhearsnachd, a r\u00e8ir fianais. Faic <a href=\"https:\/\/www.landcommission.gov.scot\/our-work\/ownership\/community-ownership\">Community Ownership &#8211; Governance &amp; Ownership &#8211; Our work &#8211; Scottish Land Commission<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha <a href=\"http:\/\/www.dtascommunityownership.org.uk\">Seirbheis Taic Sealbhadaireachd na Coimhearsnachd (COSS)<\/a> air a mhaoineachadh le Riaghaltas na h-Alba is bidh e a\u2019 toirt comhairle is taic do choimhearsnachdan air feadh a\u2019 phr\u00f2iseis de shealbhadaireachd a ghabhail de dh\u2019fhearann is togalaichean. Tha seo a\u2019 gabhail a-steach cuideachadh le rannsachadh so-dh\u00e8antachd, planadh gn\u00ecomhachais, agus ag obair a r\u00e8ir riatanasan laghail.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha c\u00f2ir aig coimhearsnachdan iarrtasan a dh\u00e8anamh air \u00f9ghdarrasan ionadail air fad, Ministearan na h-Alba agus iomadach buidheann phoblach airson fearann no togalaichean sam bith a tha iad am beachd a b\u2019 urrainn dhaibh a chur gu feum nas fhe\u00e0rr. Faodaidh iad sealbhadaireachd, aonta no ch\u00f2raichean eile iarraidh mar a thogras iad. Tha Riaghaltas na h-Alba air st\u00f2ran a dh\u00e8anamh gus taic a chumail ri coimhearsnachdan ann a bhith a\u2019 faighinn fearann. Tha e a\u2019 toirt <a href=\"https:\/\/www.gov.scot\/publications\/asset-transfer-summary-guide\/\">ge\u00e0rr-sti\u00f9ireadh air so-mhaoin a ghluasad<\/a>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Dh\u2019fhaodadh fearann b\u00e0n is f\u00e0saichte cothroman a thoirt airson ath-fhiadhachadh coimhearsnachd. Tha cl\u00e0r oifigeil ann de dh\u2019fhearann b\u00e0n is f\u00e0saichte. Faodar am map fhaighinn aig <a href=\"https:\/\/isshinyapps.shinyapps.io\/SVDL_mapping_2023\/\">https:\/\/isshinyapps.shinyapps.io\/SVDL_mapping_2023\/<\/a> Faodaidh Fearann B\u00e0n is F\u00e0saichte a bhith d\u00f9bhlanach, oir ma dh\u2019fhaodte gum bi e truaillte no m\u00ec-sh\u00e0bhailte. Tha <a href=\"https:\/\/communityownership.scot\/policy\/community-ownership-of-vacant-and-derelict-land\">Ionad Sealbhadaireachd Coimhearsnachd Ghlaschu is Srath Chluaidh<\/a> air ge\u00e0rr-chunntas a dh\u00e8anamh air f\u00e8in-fhiosrachaidhean coimhearsnachd leis an t-se\u00f2rsa sho-mhaoin seo.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sgr\u00f9dadh-c\u00f9ise: Urras Leasachaidh Coimhearsnachd Loch Uinnich &#8211; a\u2019 toirt seachad fearann air aonta airson c\u00e0radh eag-shiostaim<\/p>\n\n\n\n<p><em>Tha Loch Uinneach na bhaile air taobh deas P\u00e0irc Roinneil Muir Seile a\u2019 Chluaidh. Tha Buill Urras Leasachaidh Choimhearsnachd air a dh\u00e8anamh de dhaoine a dh\u2019\u00e0raicheadh an sin, aig an robh dreuchdan trang an \u00e0itichean eile agus a th\u00e0inig air ais gu dachaigh an \u00f2ige an d\u00e8idh an dreuchdan a leigeil seachad. Th\u00e0inig am Pr\u00f2iseact <\/em><a href=\"https:\/\/www.yearnstane.co.uk\/\"><em>Yearn Stane<\/em><\/a><em> gu cuid dhiubh, pr\u00f2iseact a chaidh a chur air bhonn gus eag-shiostam obrachail a thoirt air ais gu br\u00e0igh \u00c0irdean Siorrachd Rinn Fri\u00f9. Ar slighe gu fearann a sti\u00f9ireadh<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Tha Urras Leasachaidh Coimhearsnachd Loch Uinnich (LCDT) ag amas air Oighreachd Loch Uinnich, sg\u00ecre a tha timcheall air 500 heactairean de dh\u2019fheurachadh garbh is 800 heactairean de bhoglach a tha air chr\u00econadh ann am p\u00e0irt, le Comhairle Siorrachd Rinn Fri\u00f9.&nbsp; Ann an 2021, chaidh Pr\u00f2iseact Yearn Stane c\u00f2mhla ri <strong>Urras Leasachaidh Coimhearsnachd Loch Uinnich <\/strong>gus obrachadh a dh\u2019ionnsaigh Tar-chur So-mhaoin na Coimhearsnachd fhaighinn airson na h-oighreachd gus an rachadh sealbhadaireachd dhan coimhearsnachd ionadail. Tha LCDT a-nis a\u2019 cur a-staigh airson aonta 99 bliadhna an \u00e0ite sin.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha a\u2019 bhuidheann ag r\u00e0dh: \u2019S e an t-amas a th\u2019 ann \u00e0m ri teachd Monadh an Teine-dh\u00e8al a ghl\u00e8idheadh mar bhuannachd do choimhearsnachdan ionadail. Tha sinn ag amas air d\u00f2ighean-obrach a leasachadh a thaobh cleachdadh fhearainn a tha seasmhach, a\u2019 measgachadh \u00e0iteachas ath-ghineach aig \u00ecre bheag is ath-st\u00e8idheachadh \u00e0rainn is turasachd-eco a bheir togail do bh\u00ecth-iomadachd, a l\u00f9ghdachas tuilteachadh is a ghlacas charboin, cho math ri buannachd a thoirt do shunnd eaconamach muinntir Rinn Fri\u00f9.\u2019<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Comhairle eile<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Tha e\u00f2las LCDT a\u2019 nochdadh cho luachmhor \u2019s a tha e\u00f2las ionadail. Mar iomadh eisimpleir eile san sti\u00f9ireadh seo, tha e\u00f2las luachmhor ri fhaighinn an sin sa choimhearsnachd. Mar eisimpleir, tha fear de na h-urrasairean ag r\u00e0dh, \u201cBha m\u2019 athair na thuanaiche an seo &#8211; is aithne dhomh am fearann gu math is tha fios agam c\u00f2 ris nach eil e coltach tuilleadh.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;Tha iad cuideachd a\u2019 nochdadh eisimpleir nan tuathanaichean san n\u00e0baidheachd a tha air ghluasad gu d\u00f2ighean-obrach ath-chruthachaidh. \u201cTha sluagh adharcan air a dhol am meud, air sg\u00e0th a\u2019 chrodh Gh\u00e0idhealaich aige a\u2019 feurach sa gheamhradh. Chan eil e a\u2019 cleachdadh fheansaichean, \u2019s e coileirean a tha e a\u2019 cleachdadh &#8211; gam feurach leis an iPad aige! Tha e na ch\u00f9is-bhrosnachaidh. Tha \u00f9idh againn ann a bhith ga dh\u00e8anamh.\u201d&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Aig muir<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Do bhuidhnean a tha ag iarraidh raointean mara ath-fhiadhachadh, tha d\u00f9bhlan diofraichte a\u2019 tighinn am b\u00e0rr. Tha a\u2019 mh\u00f2r-chuid de ghrunnd na mara timcheall air Alba leis a\u2019 mh\u00f2rachd ach air a sti\u00f9ireadh le Oighreachd a\u2019 Chr\u00f9in Alba, buidheann phoblach. Chan e roghainn a th\u2019 ann sealbhadaireachd a ghabhail de ghrunnd na mara &#8211; ach \u2019s e a bhith an s\u00e0s gu foirmeil ann an sti\u00f9ireadh grunnd na mara. Eadar 2021 is 2024, bha com-p\u00e0irteachas deuchainneach aig Comhairle Eileanan Arcaibh le Oighreachd a\u2019 Chr\u00f9in Alba gus co-dh\u00f9naidhean a dh\u00e8anamh nas deamocrataigeach mu ghrunnd na mara timcheall air Arcaibh. Aig an aon \u00e0m, mar a bheir Riaghaltas na h-Alba cumadh do \u00e0m ri teachd raointean-gl\u00e8idhte na mara ann an Alba, dh\u2019fhaodadh gum bi barrachd chothroman ann do choimhearsnachdan buaidh a thoirt air mar a tha cuantan ionadail gan sti\u00f9ireadh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ma dh\u2019fhaodte gum bi gn\u00ecomhachdan air an riaghladh cuideachd le Buidheann-sti\u00f9iridh na Mara, NatureScot (ma tha buaidh air b\u00ecth-iomadachd &#8211; a\u2019 cur feur-mara, mar eisimpleir) agus Buidheann D\u00econ \u00c0rainneachd na h-Alba no SEPA (ma tha buaidh ga thoirt air c\u00e0ileachd uisge). Dh\u2019fhaodadh gum feumar <a href=\"https:\/\/www.gov.scot\/publications\/marine-licensing-applications-and-guidance\/\">Cead-mara<\/a> airson structar a chur leithid riof fuadain.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">A\u2019 conaltradh \u2019s a\u2019 toirt an s\u00e0s<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">A\u2019 dol an s\u00e0s, a\u2019 gabhail p\u00e0irt, a\u2019 teagasg&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"8\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Ann an gn\u00ecomhachd coimhearsnachd sam bith tha diofar \u00ecrean de chom-p\u00e0irt a thaobh co-dh\u00f9naidhean a dh\u00e8anamh. Ged a bhios urrasairean is buill na buidhne an s\u00e0s as motha, feumaidh buidheann coimhearsnachd a\u2019 choimhearsnachd nas fharsainge a thoirt an s\u00e0s &#8211; \u2019s e com-p\u00e0irt coimhearsnachd a chanar ri seo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bidh e a\u2019 gabhail diofar chruthan aig diofar \u00ecrean a\u2019 choimhearsnachd a thoirt an s\u00e0s. Aig \u00ecre-thr\u00e0th dh\u2019fhaodadh gum bi e a\u2019 ciallachadh c\u00f2mhraidhean neo-fhoirmeil gus \u2018fiosrachadh fhaighinn\u2019 air \u00f9idh a dh\u2019fhaodadh a bhith ann am beachd. Is d\u00f2cha gum feumar co-chomhairleachadh nas l\u00e0ine nas fhaide air adhart. Dh\u2019fhaodadh gum bi seo na riatanas foirmeil airson adhbharan maoineachaidh, no gus a dh\u00e8anamh cinnteach gu bheil taic agad, tha thu air d\u00e8iligeadh ri d\u00f9bhlain, agus tha thu a\u2019 faighinn buannachd bho mholaidhean cruthachail agus an raon de sgilean sa choimhearsnachd.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Faodaidh com-p\u00e0irt nas \u00e8asgaidh cumhachd a thoirt dhan choimhearsnachd nas fharsainge a dhol an s\u00e0s ann an co-dh\u00f9naidhean is gn\u00ecomhachdan sti\u00f9iridh. Tha st\u00f2rasan cuideachail ri fhaotainn gus do sti\u00f9ireadh tro she\u00f2rsaichean is modhan-obrach airson com-p\u00e0irteachas.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ged a tha t\u00f2rr bhuidhnean eile a\u2019 cleachdadh na teirm \u2018cosnadh na coimhearsnachd\u2019 a thaobh iomadachd de gn\u00ecomhachdan is com-p\u00e0irt, is fhe\u00e0rr le cuid eile teirmichean leithid \u2018com-p\u00e0irteachadh\u2019, a dh\u2019fhaodadh a bhith nas \u00e8asgaidh.&nbsp; Faodaidh \u2018co-dhealbhadh\u2019 a bhith feumail a rannsachadh cuideachd. Tha e cudromach na faclan is c\u00e0nan a chleachdadh a dh\u2019obraicheas airson an suidheachadh agadsa &#8211; ach \u2019s e an rud as cudromaiche an d\u00f2igh-smaoineachaidh a tha na chois, agus na d\u00f2ighean sa bheil cothrom aig a h-uile duine a bhith an s\u00e0s.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Pr\u00ecomh chomhairle, st\u00f2rasan is ceanglaichean:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha an Comann Eadar-n\u00e0iseanta airson Com-p\u00e0irteachadh a\u2019 Phobaill air speactram a dhealbhadh gus cuideachadh ann a bhith a\u2019 taghadh na h-\u00ecre iomchaidh de com-p\u00e0irt airson pr\u00f2iseas sam bith. Faodar <a href=\"https:\/\/cdn.ymaws.com\/www.iap2.org\/resource\/resmgr\/pillars\/Spectrum_8.5x11_Print.pdf\">IAP2 Spectrum of Participation<\/a> a chuimseachadh ri \u2018com-p\u00e0irteachadh coimhearsnachd\u2019 le bhith a\u2019 cur an fhacail \u2018poball\u2019 an \u00e0ite \u2018coimhearsnachd\u2019 troimhe. Tha e a\u2019 dol bho \u2018Thoir fios\u2019, \u00ecrean de bhuaidh a\u2019 choimhearsnachd air co-dh\u00f9naidhean a tha a\u2019 s\u00ecor fh\u00e0s: \u2018Comhairlich\u2019, \u2018Thoir an s\u00e0s\u2019 agus \u2018Co-obraich\u2019 agus mu dheireadh \u2018Cumhachdaich\u2019.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sgr\u00f9dadh-c\u00f9ise: <strong>Ag ionnsachadh bho e\u00f2las: mar a dh\u00e8anadh sinn com-p\u00e0irteachadh coimhearsnachd diofraichte!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Thug buidheann coimhearsnachd na beachdan aca seachad air am f\u00e8in-fhiosrachadh.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Na dh\u2019ionnsaich sinn bho chomhairleachadh ris a\u2019 choimhearsnachd<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Chaidh c\u00f9isean troimhe-ch\u00e8ile dhuinn. Dh\u00e8anainn a-rithist e, leis an fhios air mar a bheirear com-p\u00e0irteachas coimhearsnachd shoirbheachail gu buil &#8211; is a dh\u00e8anamh nas fhasa. Far am faod daoine bruidhinn, is na beachdan aca a roinn. Seach coinneamh far a bheil a h-uile duine ag r\u00e0dh, \u201cchan eil fios agad air na tha thu a\u2019 d\u00e8anamh!\u201d Dh\u2019fh\u00e0s c\u00f9isean beagan teth.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e ann am p\u00e0irt gu bheil na cumhaichean maoineachaidh a\u2019 m\u00ecneachadh taic coimhearsnachd mar a\u2019 choimhearsnachd ionadail gu s\u00f2nraichte. Gus taic fhaighinn bho Mhaoin Fearainn na h-Alba, feumaidh an taic coimhearsnachd a bhith l\u00e0n aonta. Cha do thuig mi sin. Bha e soilleir &#8211; mar a dhealaich a\u2019 choimhearsnachd &#8211; nach biodh comas againn air a dhol a dh\u2019ionnsaigh a\u2019 mhaoineachaidh sin. Chaidh foirgheall a chur thugainn air an robh ainmean dhaoine ag r\u00e0dh nach robh iad ag iarraidh a\u2019 choimhearsnachd an fhearann a cheannach. Bha cuideigin ag iarraidh am fearann a cheannach is chuir iad bacadh oirnn! An rud a chur c\u00f9isean air falbh bhuam \u2019s e gun tug sinn cothrom gun fhiosta airson m\u00ec-fhiosrachadh.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e comhairle ma-th\u00e0: d\u00e8an ullachadh faiceallach airson coinneamh coimhearsnachd is iarr air cuideigin bho thaobh a-muigh na coimhearsnachd a chur an comas. Gus nach canar bu ch\u00f2ir \/ cha bu ch\u00f2ir a-mh\u00e0in ach cuideachd \u201cbu ch\u00f2ir is seall na rudan a b\u2019 urrainn dhuinn a dh\u00e8anamh\u201d, gus an gabh daoine beagan brosnachadh is gun t\u00f2isich iad a\u2019 smaoineachadh. Oir tha e doirbh &#8211; sin an rud a dh\u2019fheumas tu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e sin fear de rudan as cugallaiche is duilghe ris am feumar d\u00e8iligeadh, an taic coimhearsnachd. Tha mi air iomadh pr\u00f2iseact cruthachail a dh\u00e8anamh le coimhearsnachdan. Ach thachair gun robh sinn buileach thar ar comais. Is fhiach e fi\u00f9 \u2019s mura thachras e, cha t\u00e8id an c\u00e0irdeas leis a\u2019 choimhearsnachd a chur an cunnart leis a\u2019 mholadh &#8211; a sgaradh le cha bu ch\u00f2ir agus bu ch\u00f2ir. Agus ma thachras e tha an t-astar-mheud seo agad!<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">A\u2019 togail ch\u00e0irdeasan is com-p\u00e0irteachasan<\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Seachad air a\u2019 choimhearsnachd, bidh c\u00e0irdeasan le buidhnean eile is daoine fa leth a cuideachadh gus pr\u00f2iseactan ath-fhiadhachaidh a thoirt gu buil. Uaireannan bidh an iomairt a\u2019 t\u00f2iseachadh le com-p\u00e0irtiche air an taobh a-muigh. Chaidh am Pr\u00f2iseact Yearn Stane, a chaidh a chur air bhonn e fh\u00e8in le iomairt-s\u00f2isealta lios chraobhan is co-comhairleachaidh eag-e\u00f2lach, an comhair Urras Leasachaidh Coimhearsnachd Loch Uinnich, gus eag-shiostam obrachail a thoirt air ais gu bruaichean \u00c0irdean Siorrachd Rinn Fri\u00f9. Bha Urras Leasachaidh Coimhearsnachd air a bhrosnachadh ceumannan a ghabhail ri p\u00e0irt den \u00e0ite a thoirt air aonta.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00f2isich feadhainn eile le buidheann coimhearsnachd bheag agus chaidh iad a shireadh caidreachas le com-p\u00e0irtichean buadhmhor, no buidhnean le cothrom air luchd-\u00f9idh leithid sealbhadairean-fearainn no iasgairean. Shoilleirich grunn coimhearsnachdan luach na taic bho Bhuill-P\u00e0rlamaid, Bhuill-P\u00e0rlamaid na h-Alba, is comhairlichean. Thug P\u00e0irc Taobh na h-Aibhne \u00d9raidh fa-near dhan deimhinneachd a bh\u2019 ann obrachadh c\u00f2mhla ris an \u00f9ghdarras ionadail agus comhairlichean a thoirt air a\u2019 bh\u00f2rd aca.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha saoghal ath-fhiadhachaidh a\u2019 gabhail a-steach measgachadh de l\u00econraidhean taice is buidhnean luachmhor, leithid L\u00econra Coimhearsnachdan a\u2019 Chladaich (air a sti\u00f9ireadh le Fauna &amp; Flora International), ALBA: L\u00econra Ath-fhiadhachaidh Northwoods An Dealbh M\u00f2r agus L\u00econra Ath-fhiadhachaidh Ath-fhiadhachadh Bhreatainn. Tha Caidreachas Ath-fhiadhachaidh an t-Saoghail a\u2019 ceangail bhuidhnean ri pr\u00f2iseactan ath-fhiadhachaidh air feadh an t-saoghail. Bidh Caidreachas Ath-fhiadhachaidh na h-Alba a\u2019 ceangail buidhnean ath-fhiadhachaidh, buidhnean coimhearsnachd nam measg, gus iomairt is tagradh airson ath-fhiadhachadh ann an Alba.<\/p>\n\n\n\n<p>Fiosrachadh a bharrachd air rudeigin s\u00f2nraichte:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Planaichean \u00c0ite Ionadail is Planaichean Gn\u00ecomha Coimhearsnachd<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bidh an d\u00e0 she\u00f2rsa phlana seo a\u2019 toirt dh\u00f2ighean do choimhearsnachdan na feumalachdan aca a mh\u00ecneachadh is an innse do ch\u00e0ch. Tha iad gu tric air an ullachadh le coimhairlean na coimhearsnachd no urrasan leasachadh coimhearsnachd, ag obair ann an com-p\u00e0irteachas leis a\u2019 choimhearsnachd nas fharsainge. Faodaidh e a bhith cuideachail do bhuidhnean coimhearsnachd na l\u00e0raichean a tha iad am beachd ath-fhiadhachadh, no na l\u00e0raichean iad fh\u00e8in, a ghabhail a-steach ann an aonan no dh\u00e0 she\u00f2rsa plana, gus aithne is taic nas fharsainge a dh\u00e8anamh cinnteach.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Airson tuilleadh fiosrachaidh faic <a href=\"https:\/\/www.ourplace.scot\/home\/local-place-plans\">Planaichean \u00c0ite Ionadail | An t-\u00c0ite Againn<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Tha Planaichean Gn\u00ecomh na Coimhearsnachd (CAPs) ann an Alba, nan sgr\u00ecobhainnean innleachdail air an d\u00e8anamh le coimhearsnachdan ionadail gus d\u00e8iligeadh ris na feumalachdan, duilgheadasan is comasachd aca. Th\u00e8id na planaichean seo a leasachadh tro phr\u00f2iseas com-p\u00e0irteach sa bheil buill na coimhearsnachd ag obair c\u00f2mhla a dh\u2019aithneachadh phr\u00ecomhachasan is a mh\u00ecneachadh na ceumannan a dh\u2019fheumas iad gus an t-\u00e0ite ionadail aca a thoirt am feabhas.<\/p>\n\n\n\n<p>Airson tuilleadh fiosrachaidh faic <a href=\"https:\/\/dtascommunityownership.org.uk\/community\/community-place-plans\/what-are-place-plans\/community-action-plans\">Community Action Plans | DTAS Community Ownership Support Service<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ag obair le comhairlean ionadail<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Le bhith ag obair le buidhnean poblach faodaidh d\u00f9bhlain a nochdadh gun d\u00f9il. Faodaidh na riaghailtean a sti\u00f9ireas buidhnean poblach, dleastanasan gl\u00e8idhteachais is riaghladh sti\u00f9ireadh-st\u00f2rais, a bhith uile nan d\u00f2ighean d\u00ecreach a dh\u2019ionnsaigh sti\u00f9ireadh coimhearsnachd, agus airson ath-st\u00e8idheachadh eag-shiostaman a tha ag obair gu sl\u00e0n.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mar eisimpleir, tha p\u00e0irtean de Shrath Tharrais (a tha leis an Iomairt Langholm) air an s\u00f2nrachadh mar L\u00e0rach de dh\u2019\u00d9idh Saidheansail S\u00f2nraichte (SSSI), agus \u00c0ite D\u00econ S\u00f2nraichte (SPA). Gu h-oifigeil, tha sluagh de chlamhain-circe na chomharrachadh cudromach airson sti\u00f9ireadh soirbheachail. Tha sti\u00f9ireadh a\u2019 moladh airson ath-ghineamhainn choilltean n\u00e0darra a thoirt air falbh is a\u2019 cumail an \u00e0ite mar \u2018raon fosgailte\u2019, ach mar is e\u00f2lar gabhaidh a\u2019 mh\u00f2r-chuid den reachdas a thuigsinn gu diofraichte, a r\u00e8ir an nach fa leth.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mar an ceudna, mhothaich Seawilding gun deach riaghailtean a bh\u2019 air an droch cur an gn\u00ecomh le buidhnean malairteach a chur ris na gn\u00ecomhachdan beaga aca. Faodaidh na bacaidhean seo a bhith a\u2019 faireachdainn m\u00ec-chothromach is feumar foighidinn.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sgr\u00f9dadh-c\u00f9ise: Bright Green Nature: ag obair le sealbhadairean-taighe<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u2019S e carthannas a th\u2019 ann am Bright Green Nature a bhios a\u2019 toirt meanbh-thabhartasan is comhairle, ag obair le sgoiltean, teaghlaichean is buidhnean bhaile air feadh Cr\u00ecochan na h-Alba gus n\u00e0dar a thoirt air ais do dh\u2019\u00e0itichean a tha leotha is sa bheil iad a\u2019 fuireach.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mar a th\u00e8id sinn an s\u00e0s le daoine ionadail<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bidh sinn a\u2019 toirt meanbh-tabhartas fa leth do chom-p\u00e0irtichean air a\u2019 phr\u00f2gram \u2018Wild Your Space\u2019 againn &#8211; mar is trice tha sinn ro-chl\u00e0raichte. Tha na h-\u00e0itichean ris a bheil sinn ag obair a\u2019 t\u00f2iseachadh aig meanbh-mheud (g\u00e0rraidhean beaga) gu \u00e0itichean coimhearsnachd de dh\u2019iomadh heactair. Bidh feum ann daonnan na h-\u00e0itichean seo a sti\u00f9ireadh, is tha bacaidhean ann air c\u00e0ite am faod pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach smachd a ghabhail. Ach fi\u00f9 \u2019s ann an g\u00e0rradh beag ch\u00ec sinn badan fhl\u00f9raichean-fiadhain no puill a tha a\u2019 cur iom-sgarachd structair am meud is a\u2019 toirt sl\u00e0inte am feabhas san \u00e0ite sin, no coimhearsnachdan a\u2019 f\u00e0gail fiodh marbh ann an coilltean an \u00e0ite ga sgioblachadh.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ann an sgoiltean tha tr\u00e8anadh is gu h-\u00e0raid t\u00ecde a dh\u00ecth gus na h-\u00e0itichean seo a chumail suas, is mar sin bidh ar n-Oifigear Ath-st\u00e8idheachaidh N\u00e0dair a\u2019 cur seachad \u00f9ine a\u2019 toirt tr\u00e8anadh do dhaoine. Uaireannan gheibh sinn iarrtas m\u00ecorbhaileach bho theaghlach no sgoil a tha a\u2019 seasamh a-mach a thaobh na tha iad a\u2019 d\u00e8anamh, agus \u00ecre de chom-p\u00e0irt leis a\u2019 choimhearsnachd ionadail. Mar sin tha sinn air pr\u00f2gram \u2018Tosgaire\u2019 a th\u00f2iseachadh, daoine am broinn na coimhearsnachd a chumhachdachadh is an naidheachd a sgaoileadh.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>An toiseach b\u2019 e am maoineachadh a bh\u2019 ann &#8211; teaghlaichean aig nach robh airgead a bharrachd gus n\u00e0dar a thoirt air ais dha na h-\u00e0itichean aca.&nbsp; \u2019S e na tha a\u2019 d\u00e8anamh diofar ge-t\u00e0, an \u00ecre de chom-p\u00e0irt is tr\u00e8anadh as urrainn dhuinn a thoirt, gu tric 1:1, a tha loma-l\u00e0n st\u00f2rasan ach is fhiach e airson cumhachdachadh.&nbsp; Tha sinn d\u00ecreach an d\u00e8idh st\u00f2rasan a leasachadh airson \u2018puill\u2019, \u2018fl\u00f9r-fiadhain\u2019 no \u2018callaidean\u2019. Gu tric chan eil fios aig daoine far am bu ch\u00f2ir dhaibh coimhead air loidhne is \u2019s e st\u00f2rasan feumail a th\u2019 annta. Tha cruinneachadh innealan againn cuideachd airson sgoiltean, is bheir sinn lusan-puill is compost gun mh\u00f2ine. Tha sinn am beachd feuchainn ri s\u00ecl is craobhan a thoirt tro chom-p\u00e0irtichean.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha neach-cosnaidh ph\u00e0irt-\u00f9ine againn (Oifigear Ath-st\u00e8idheachadh N\u00e0dair) is saor-thoileach p\u00e0irt-\u00f9ine againn. Tha an rianachd meanbh-thabhartasan cuideachd a\u2019 gabhail a-steach an st\u00e8idheadair (1 latha sa mh\u00ecos) is ar Urrasairean sa phr\u00f2iseas cho-dh\u00f9naidhean.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fiosrachadh air ais bho chom-p\u00e0irtichean:<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u201cTha a\u2019 phr\u00f2iseact againn air a thoirt air adhart nas luatha air sg\u00e0th \u2019s a\u2019 mhaoineachaidh a fhuair sinn airson lusan-puill. Tha am poll a\u2019 tarraing beatha-fhiadhain dh\u00f9thchasach mar-th\u00e0 is chaidh ar glacadh leis na diofar she\u00f2rsaichean tairbh-nathrach a thadhail air an-uiridh.\u201d<\/li>\n\n\n\n<li>\u201cNuair a thog a\u2019 choimhearsnachd Newstead maoinean gus Raon a\u2019 Bhaile a cheannachd, bha luchd-c\u00f2mhnaidh air miann soilleir innse b\u00ecth-iomadachd is \u00e0rainnean beatha-fiadhain a bhrosnachadh is iad a\u2019 toirt \u00e0ite s\u00f2isealta seachad air an taobh a-muigh. Leis a\u2019 mheanbh-thabhartas chaidh againn air \u00e0ite lusan-fhiadhain a chur gus poileanadairean a tharraing cho math ri br\u00f2gan-cuthaige is s\u00f2bhragan sa choille. Tha sinn cuideachd air luach a chur air a\u2019 chomhairle is taic cuideachail a tha Bright Green Nature air a thoirt dhuinn.\u201d<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-wp-embed is-provider-bright-green-nature wp-block-embed-bright-green-nature\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"maj97iF5zX\"><a href=\"https:\/\/brightgreennature.org\/\">Home<\/a><\/blockquote><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8220;Home&#8221; &#8212; Bright Green Nature\" src=\"https:\/\/brightgreennature.org\/embed\/#?secret=dpfnWhBfP7#?secret=maj97iF5zX\" data-secret=\"maj97iF5zX\" width=\"500\" height=\"282\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Saor-thoilich is e\u00f2laichean<\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Tha obair coimhearsnachd saor-thoileach &#8211; tha thu a\u2019 toirt seachad do th\u00ecde is sgilean saor an asgaidh. Mar a dh\u2019fh\u00e0sas tu dh\u2019fhaodadh gum bi tuilleadh saor-thoilich an s\u00e0s. Tha t\u00f2rr fiosrachaidh ri fhaotainn mu shaor-thoilich a bhrosnachadh is a sti\u00f9ireadh, a bhios air leth feumail airson pr\u00f2iseactan nas motha. Tha e cudromach a chuimhneachadh cuideachd gu bheil saor-thoilich nan e\u00f2laichean cuideachd, is tha sgilean, e\u00f2las is ceanglaichean aca as urrainn dhaibh a thoirt gu pr\u00f2iseact.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Faodaidh ceanglaichean proifeasanta is pearsanta a chuideachadh daoine a thoirt a-staigh a tha ag iarraidh taic a thoirt dhan obair agad. Ma dh\u2019fhaodte gun toir iad seirbheisean <em>pro bono <\/em>&#8211; an-asgaidh &#8211; no do cheangail ri oileanaich is c\u00e0ch a tha ag iarraidh gn\u00e0th-e\u00f2las a thogail le bhith a\u2019 toirt an sgilean ris.<\/p>\n\n\n\n<p>Shoilleirich Urras Grunnd-mara Coimhearsnachd Arainn (COAST) e\u00f2las shaor-thoilich mar phr\u00ecomh fheart den obair aca. Mar eisimpleir, tha b\u00f2rd-comhairleachaidh aca, air a dh\u00e8anamh de dhaoine bho dhiofar \u00e0itichean is gn\u00ecomhachasan timcheall an eilein. \u2019S iad \u2018ciad puing\u2019 na buidhne, b\u00f2rd airson beachdan no sti\u00f9ireadh \u00f9ra dhan bhuidhinn.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha urrasairean nan saor-thoilich cuideachd, agus faodaidh obair urrasairean a bhith iarrtach is a\u2019 toirt \u00f9ine. Bidh buidhnean nas sine a\u2019 moladh d\u00f2ighean sam faodadh urrasairean fois a ghabhail greis, is tha d\u00f2ighean gu tric gan togail a-staigh gu sgr\u00ecobhainnean t\u00f9sail na buidhne a dh\u2019fheumas cuairteachadh. Faodaidh seo a chuideachadh gus sg\u00ecos a sheachnadh sa bhuidheann.<\/p>\n\n\n\n<p>Sgr\u00f9dadh-c\u00f9ise: Fl\u00f9raichean-fuadain Lodainn Mheadhanaich<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u2018S e buidheann coimhearsnachd sluaigh bhun-reachdail a th\u2019 ann am Fl\u00f9raichean-fuadain Lodainn Mheadhanaich, a tha ag obair gus \u00e0itichean-gorma a chruthachadh, a dh\u00econ is c\u00f9ram a thoirt dhaibh air feadh Lodainn Meadhanach is iad a\u2019 cumail taic ri sl\u00e0inte is sunnd nan coimhearsnachdan ris am bi sinn ag obair.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mar a dh\u2019obraicheas sinn le c\u00e0ch &#8211; saor-thoilich, com-p\u00e0irtichean, e\u00f2laichean<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sa chiad bliadhna dh\u2019obraich sinn c\u00f2mhla ri 80 saor-thoilich gus achadh a bhuineadh ris a\u2019 chomhairle ath-st\u00e8idheachadh ann an Tobar an R\u00f2is.&nbsp; \u2019S e oidhirp f\u00ecor-mh\u00f2r a bh\u2019 ann is dh\u2019fheumadh e t\u00f2rr obair air sg\u00e0th \u2019s nach do ch\u00f9m an comhairle an achadh fhl\u00f9raichean-fiadhain suas, ri l\u00ecn ghearraidhean buidseit gu m\u00f2r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e sin an t-adhbhar a tha Fl\u00f9raichean-fiadhain Lodainn Mheadhanaich ann, gus d\u00e8iligeadh ri \u00e8iginn na gn\u00e0th-s\u00ecde is eag-e\u00f2lach gu h-ionadail &#8211; fhad \u2019s a tha sinn a\u2019 s\u00ecor-chall \u00e0itichean-gorma ri linn m\u00f2r-leasachaidhean taigheadais. \u2019S e ar n-amas achaidhean a th\u2019 ann an-dr\u00e0sta a dh\u00econ, ath-st\u00e8idheachadh is c\u00f9ram a thoirt dhaibh is sinn a\u2019 lorg chothroman \u00e0rainnean \u00f9ra a chruthachadh fhad \u2019s a thathar a\u2019 faireachdainn gu math is a\u2019 d\u00e8anamh diofar dhan \u00e0rainneachd againn.<\/p>\n\n\n\n<p>Bidh sinn ag obair air d\u00e0 achadh a th\u2019 aig a\u2019 chomhairle. Dh\u2019iarr sinn cead tron phoileasaidh \u2018Gabh ri \u00e0ite gorm\u2019. Bidh Comhairle Lodainn Mheadhanaich a\u2019 sanasachadh a\u2019 chothruim seo, le ceann-latha iarrtasan air 29 Giblean gach bliadhna, airson buidhnean coimhearsnachd a ghabhail ri \u00e0ite-gorm is a chumail suas c\u00f2mhla ris a\u2019 chomhairle airson buannachd na coimhearsnachd is bith-iomadachd. Tha e iongantach a\u2019 mheud de dh\u2019fhearann a th\u2019 aca.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha sinn air obair ann an com-p\u00e0irteachas air leas-chunnradh le buidhnean eile gus taic a chumail ris a\u2019 chomhairle air plana obair-ghl\u00e8idhidh achaidh fhl\u00f9raichean-fiadhain. Mas urrainn dhut, seall dhaibh gun urrainn dhut a dh\u00e8anamh soirbh dhaibh, gur e com-p\u00e0irteachas luachmhor dhan h-uile duine.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bidh sinn ag obair c\u00f2mhla ri buidhnean eile, Comhairle Lodainn Mheadhanaich, Comhairle Coimhearsnachd Tobar an R\u00f2is is na Sg\u00ecre, Scouts and Beavers Tobar an R\u00f2is, \u00c0rd-sgoil Lasswade agus Coille Coimhearsnachd Three Hares. Is sinne nar buill \u00e8asgaidh de dh\u2019iomadh bhuidheann leithid L\u00econra Gn\u00ecomh na Gn\u00e0th-s\u00ecde Lodainn Mheadhanaich.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Comhairle eile<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Lorg \u00e0itichean-gorma a tha daoine c\u00f9ramach mu dheidhinn. Dh\u2019fhaodadh gu bheil iad salach le sgudal, ach tha comasachd aca. Dh\u2019fhaodadh gur e bruach a th\u2019 ann, p\u00e0irc bheag far nach eil dad a\u2019 f\u00e0s. Tha cothroman ath-fhiadhachaidh sa chruth-t\u00ecre.<\/li>\n\n\n\n<li>Tha fios againn gur ann an \u00e8iginn gn\u00e0th-s\u00ecde a tha sinn. Tha \u2018gabh air do shocair\u2019 ceart gu le\u00f2r, ach cha cuidich e an sluagh dhealain-dh\u00e8 is laomainn a tha a\u2019 cr\u00econadh. \u2019S e na dh\u2019fheumas sinn a dh\u00e8anamh ar t\u00ecde a chleachdadh gus eag-shiostaman a thuigsinn air fad is tuigsinn d\u00e8 a th\u2019 againn. E\u00f2las air an \u00e0ite-ghorm agad, e\u00f2las air an fhearann, freumhaichte san \u00e0ite is coimhearsnachd agad fh\u00e8in.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Conaltradh math&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"4\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Tha conaltradh na ph\u00e0irt chudromach de choimhearsnachd no gn\u00ecomhachd co-obrachail sam bith. Bidh ath-fhiadhaichean coimhearsnachd a\u2019 cur cuideam air tr\u00ec rudan gu s\u00f2nraichte:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Thoir aire s\u00f2nraichte dha na pr\u00ecomh theachdaireachdan agad. D\u00e8 fiosrachadh a tha thu ag iarraidh a bhith aig daoine, is d\u00e8 tha thu airson \u2019s gun innis iad dhut, no tighinn an s\u00e0s leis, no cuideachadh a dh\u00e8anamh co-dh\u00f9nadh mu dheidhinn? Tha an sgr\u00f9dadh-c\u00f9is \u2018Ionnsachadh bho fh\u00e8in-fhiosrachadh\u2019 a\u2019 sealltainn cuid dh\u00f9bhlain a nochdas nuair a dh\u2019\u00e8iricheas cothrom airson smachd a chaill air oidheaman.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Sti\u00f9irich d\u00f9ilean. Is d\u00f2cha gum bi sealbhadairean coimhearsnachd ag iarraidh gun tachairt atharrachadh gu luath. Ma dh\u2019fhaodte gum bi a\u2019 choimhearsnachd nas fharsainge fo bhriseadh-d\u00f9il nuair a bheir atharrachadh greis nas motha, no nuair nach eil e soilleir d\u00e8 na h-atharrachaidhean a tha a\u2019 tachairt (mar a thachras nuair a tha feum air t\u00ecde a thoirt gus e\u00f2las a chur air an \u00e0ite).&nbsp;&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Smaoinich air cho ruigsinneach a bhios an conaltradh agad do dhaoine. A bheil cus teacsa ann do dhaoine l\u00e8irsinneach? A bheil an c\u00f2dachadh-datha ag obair do luchd-amhairc le iom-sg\u00e0rachd inntinn? An gabh dreachan diofraichte a dh\u00e8anamh &#8211; is d\u00f2cha aithisg mhionaideach, is p\u00f2stair dealbhaichte goirid?&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Fiosrachadh a bharrachd air rudeigin s\u00f2nraichte:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>A r\u00e8ir artaigil air <a href=\"https:\/\/www.charitycomms.org.uk\/\">CharityComms<\/a>, a\u2019 bhuidheann ballrachd airson proifeiseantaich chonaltraidh charthannais, tha doille-fhacail air duine \u00e0 10 san t-saoghail, tha fear ann an 12 fo bhuaidh dhath-doille, \u2019s e naoi bliadhna a dh\u2019aois aois-leughaidh chuibheasach san RA, agus tha call-claisneachd air c\u00f2rr is 460 millean daoine. Tha seo a\u2019 ciallachadh gur d\u00f2cha nach faighear is nach tuigear an conaltradh agad san d\u00f2igh ris a bheil thu an d\u00f9il. Tha an t-artaigeal a\u2019 toirt <a href=\"https:\/\/www.charitycomms.org.uk\/top-tips-for-accessible-communications\">mholaidhean airson conaltradh ruigsinneach<\/a>.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha st\u00f2rasan a\u2019 gabhail a-steach:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Tha earann ann an <a href=\"https:\/\/www.communityscot.org.uk\/content\/accessibility-and-your-community-group\">Ionad Conaltradh Ionannach na h-Alba<\/a> air tachartasan ion-ghabhalach is ruigsinneach a chur air d\u00f2igh.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Tha fiosrachadh feumail air l\u00e0rach-l\u00ecn <a href=\"https:\/\/www.communityscot.org.uk\/content\/accessibility-and-your-community-group\">Co-ionannachd Ciorramachd na h-Alba<\/a> air mar a nithear tachartasan air-loidhne ruigsinneach.<\/li>\n\n\n\n<li>Tha sti\u00f9ireadh aig Inclusion Scotland <a href=\"https:\/\/inclusionscotland.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Accessible-Social-Media-Guide-2019.pdf\">air na meadhanan s\u00f2isealta a dh\u00e8anamh ruigsinneach<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Grunndachadh tro sgeulachdan<\/h2>\n\n\n\n<ol start=\"5\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Bidh seanchas a\u2019 cuideachadh daoine ann a bhith a\u2019 faireachdainn ceangailte ri n\u00e0dar is a\u2019 tuigsinn mar a tha ath-fhiadhachadh ag obair. Bidh sgeulachdan mu bheatha-fiadhain, \u00e0rainnean, is pr\u00f2iseactan ionadail a\u2019 toirt dhaoine c\u00f2mhla. Tha e gam brosnachadh a dhol an s\u00e0s is a\u2019 nochdadh na buaidh deimhinneach a dh\u2019fhaodas a bhith aig ath-fhiadhachadh air daoine agus an \u00e0rainneachd.<\/p>\n\n\n\n<p>Thug Bioregioning Tayside m\u00ecneachadh air cho cudromach \u2019s e tha e gn\u00ecomhachdan is freagairtean cultarail agus saidheansail a ghabhail a-steach ann am pr\u00f2iseactan ath-st\u00e8idheachadh n\u00e0dair.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cTha ar f\u00f2cas air \u00e8iginnean na gn\u00e0th-s\u00ecde is bith-e\u00f2las fhuasgladh air a bhith a\u2019 taobhachadh air saidheans, tha air uile air a bhith mu ath-st\u00e8idheachadh eag-e\u00f2lach. Cha robh aithneachadh gu le\u00f2r ann no comharrachadh air mar a tha na cruthan-t\u00ecre againn nam p\u00e0irt den cultar againn tro, mar eisimpleir, sgeulachdan, \u00f2rain no ainmean-\u00e0ite. Bho thaobh b\u00ecth-roinneil, bhithinn a\u2019 brosnachadh do dhaoine ath-cheangail ris an dualchas cultarail seo agus eachdraidh a dh\u00e8anamh, gus ionnsachadh mar a tha an cinne-daonna air buaidh a thoirt air an cruthan-t\u00ecre thar mh\u00ecltean de bhliadhnaichean.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>A\u2019 cosg t\u00ecde rannsachadh a dh\u00e8anamh, gus a thuigsinn, mar eisimpleir, mar a tha uisgeachan air atharrachadh gus barrachd fhearainn a chur an comais airson tuathanachas no muilleanan airson gn\u00ecomhachas obair-chl\u00f2tha, d\u00e8 na h-\u00e0itichean a b\u2019 \u00e0bhaist a bhith fearann coitcheann, d\u00e8 na h-oighreachdan a chaidh a cheannach is a thogail tro airgead tr\u00e0illeachd, a\u2019 bhuaidh eag-e\u00f2lach a tha damaichean h\u00e0idreo air a thoirt.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mura h-eil fios agad air an sin, cha ionnsaich thu bhon \u00e0m a dh\u2019fhalbh no a bhith a\u2019 chumhachd agad a r\u00e0dh, \u201cChan fheum e a bhith mar seo\u2019.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ath-fhiadhachadh an \u00e0ite agad<\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Eadar-theachdan<\/h3>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"9\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Tha ath-fhiadhachadh mu dheidhinn pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach air t\u00ecr \u2019s aig muir a bhreab-th\u00f2iseachadh. Tha obair le tha a tha gun fhiosta dhuinn na l\u00f9ib &#8211; agus a\u2019 cruthachadh d\u00f2chas a dh\u2019ionnsaigh \u00e0m ri teachd chugallach, fhad \u2019s a tha an gn\u00e0th-s\u00ecde is eag-shiostaman ag atharrachadh mun cuairt oirnn.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gu tric \u2019s e a\u2019 chiad ceum gun a bhith a\u2019 d\u00e8anamh c\u00e0il. Chuir gach coimhearsnachd a bha an s\u00e0s ann an riochdachadh an sti\u00f9iridh seo cuideam air cho cudromach \u2019s a tha e t\u00ecde a thoirt e\u00f2las fhaighinn air an \u00e0ite agus an eag-shiostam a tha iad an d\u00f2chas ath-st\u00e8idheachadh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Is d\u00f2cha gum biodh e feumail dhut cuideachd s\u00f9il a thoirt air <a href=\"https:\/\/www.rewildingbritain.org.uk\/how-to-rewild\/rewilding-advice\/12-steps-to-rewilding\">12 ceumannan a dh\u2019ionnsaigh ath-fhiadhachadh<\/a> aig Ath-fhiadhachadh Bhreatainn.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha an Iomairt Langholm, a tha a\u2019 sti\u00f9ireadh c\u00f2rr is 4,200 heactairean den ghl\u00e8idhteachas Srath Tharrais, air c\u00f2rr is d\u00e0 bhliadhna a chur seachad a thuigsinn an \u00e0ite is a\u2019 beachdachadh d\u00e8 na gn\u00ecomhan air bu ch\u00f2ir pr\u00ecomhachas a chur. Tha iad a-nis a\u2019 cuimseachadh air ceudan m\u00ecltean de thraoghadh a thoirt air falbh air monaidhean na bruaiche, gus cuideachadh ri haidre\u00f2las n\u00e0darra is comas na m\u00f2ine ri uisge is carbon a chumail ath-st\u00e8idheachadh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gu tric \u2019s e gn\u00ecomh ath-fhiadhachaidh chudromach a\u2019 choille a mheudachadh. Bidh an slighe gu tuilleadh choilltean a chur air d\u00f2igh a\u2019 crochadh air faotainneachd chraobhan ri sgaoileadh san \u00e0ite, tro sh\u00ecol is d\u00f2ighean eile air ath-bheothachadh n\u00e0darrach. Mura h-eil ach gl\u00e8 bheag de chraobhan d\u00f9thchasach san \u00e0ite, dh\u2019fhaodadh gum bi e riatanach craobhan a chur &#8211; mar eisimpleir aig Carrifran, far an robh ach grunn bheag de chraobhan sa ghleann is cha mh\u00f2r millean chraobhan air an cur bhon do ghabh Urras Coille na Cr\u00ecochan sealbhadaireachd air a\u2019 ghleann 655-heactair.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nuair a thathas a\u2019 cur chraobhan, d\u00e8an cinnteach gum faighear craobhan \u00f2ga is s\u00ecl le c\u00f9ram. C\u00f9m s\u00f9il a-mach airson liosan-\u00e0raich chraobhan is reiceadairean-s\u00ecl ionadail. Tha <a href=\"https:\/\/hub.reforestingscotland.org\/t\/tree-nursery-directory\/18\">pasgan liosan-chraoibh<\/a> aig Ath-choilleachadh na h-Alba. Tha t\u00f2rr <a href=\"https:\/\/www.woodlandtrust.org.uk\/plant-trees\/advice\/how-to-plant\/\">chomhairle air d\u00f2ighean planntachaidh<\/a> aig Urras nan Coilltean.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ann an \u00e0itichean far a bheil an sluagh nas dl\u00f9ithe, gu tric tha p\u00e0ircean nan toiseach t\u00f2iseachaidh airson ath-fhiadhachadh coimhearsnachd. Dh\u2019fhaodadh buidhnean coimhearsnachdan ann an \u00e0itichean bailteil tagradh airson saoidheadh is stealladh mar phr\u00ecomh fh\u00f2cais.<\/p>\n\n\n\n<p>Airson m\u00f2ran phr\u00f2iseactan ath-fhiadhachaidh, \u2019s e an t-atharrachadh cudromach cuideam air eag-shiostam a thoirt air falbh gus am faod pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach a thilleadh. A r\u00e8ir COAST \u2019s e \u2018se\u00f2rsa de ath-st\u00e8idheachadh fulangach a th\u2019 ann: bheir sinn an cuideam air falbh (le bhith a\u2019 cur bacadh air iasgachd) is leigidh sinn leis an \u00e0rainneachd ath-shl\u00e0nachadh.\u2019 Airson pr\u00f2iseactan air t\u00ecr, tha staid mhillte ar n-\u00e0rainneachd n\u00e0darrach a\u2019 ciallachadh gum feumar ceumannan air choireigin a ghabhail gus breab-t\u00f2isich a thoirt do phr\u00f2iseasan n\u00e0darrach.<\/p>\n\n\n\n<p>Faodaidh l\u00econraidhean leithid <a href=\"https:\/\/nativeoysternetwork.org\/\">Native Oyster Network<\/a> taic a thabhann airson pr\u00f2iseactan ath-st\u00e8idheachaidh eisirean.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">A\u2019 faicinn thoraidhean<\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Nuair a n\u00ec thu eadar-theachd, ge b\u2019 e ma tha thu a\u2019 toirt cuideam air falbh no a\u2019 toirt p\u00e0irtean \u00f9ra de dh\u2019eag-shiostam a-steach (mar eisimpleir, le bhith a\u2019 coille dh\u00f9thchasach no feur-mara), dh\u2019fhaodadh gum bi na h-atharraichean iongantach is nas brosnachail na dh\u2019fhaodadh duine sam bith smaoineachadh air.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>San leabhar aice Wilding, tha Isabella Tree a\u2019 m\u00ecneachadh mar a chuireadh iongnadh le tilleadh meanbh-bhiastagan is beatha-e\u00f2in dhan tuathanas aca ann an Sussex air eag-e\u00f2laichean no tuathanaichean. Tha f\u00e8in-fhiosrachadh ceudna aig buidhnean ath-fhiadhachadh coimhearsnachd agus &#8211; mar a tha com-p\u00e0irtichean a\u2019 choimhearsnachd dhan sti\u00f9ireadh seo a\u2019 sealltainn &#8211; faodaidh gu bheil iad a\u2019 lorg nithean a tha \u00f9r a thaobh saidheans.<\/p>\n\n\n\n<p>Fiosrachadh a bharrachd air rudeigin s\u00f2nraichte:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha am Pr\u00f2iseact Cruth-beatha ag amas air cruthachadh, ath-st\u00e8idheachadh is d\u00econ a th\u00f2iseachadh de chruthan-t\u00ecre fiadhain le bhith ag obair air pr\u00f2iseactan a chleachdas sgilean a\u2019 gabhail a-steach saidheans, teicne\u00f2las, laghan, eaconamach agus conaltradh. Thug Ath-fhiadhachadh Bhreatainn barantas do sheata de notaichean sti\u00f9iridh laghail airson Alba <a href=\"https:\/\/lifescapeproject.org\/rewilding-law\/scotland\/\">an seo<\/a> air pr\u00f2iseactan ath-fhiadhachaidh a leasachadh is a sti\u00f9ireadh.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">A\u2019 sti\u00f9ireadh cothrom<\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Tha diofar adhbharan aig diofar bhuidhnean coimhearsnachd airson n\u00e0dar ath-st\u00e8idheachadh, is feumar fa-near a thoirt do dh\u2019fheumalachdan ruigsinneachd a\u2019 phobaill ri linn nan adhbharan sin. Ann an Alba tha c\u00f2ir coitcheann air cothrom c\u00f9ramach, agus do chuid bhuidhnean, bidh \u00e0rd-phr\u00ecomhachas air buill a\u2019 phobaill a tharraing.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha P\u00e0irc Taobh na h-Aibhne, mar eisimpleir, moiteil air a dh\u00f2igh-obrach ri ruigsinneachd, a tha a\u2019 gabhail a-steach slighean d\u00econach, beingidhean is fi\u00f9 \u2019s raointean-cluiche ann an \u00e0itichean air an taghadh gu faiceallach, cho math ri b\u00f9ird-bhratha is inntrigean a th\u2019 air an comharrachadh gu soilleir. Tha iad a\u2019 tomhas gu bheil iad a\u2019 faighinn 500 luchd-tadhail gach latha oir chaidh am p\u00e0irc a dhealbhadh mar ph\u00e0irt de slighe-siubhail bhe\u00f2, agus gu bheil an \u00ecre seo de ruigsinneachd is cosnadh is mothachadh dhaoine air n\u00e0dar atharrachadh. Mar eisimpleir, le bhith a\u2019 mothachadh nuair a thig uiseagan ce\u00f2lmhor san earrach, no a\u2019 tuigsinn adhbharan feurachaidh gus smachd a chumail air an odhar-mh\u00f2r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha feadhainn eile ag iarraidh an cumail fh\u00e8in air falbh bho chus aire, oir dh\u2019fhaodadh t\u00f2rr luchd-turais lagachadh nam pr\u00f2iseasan eag-e\u00f2lach a tha a\u2019 cuideachadh bith-iomadachd ath-st\u00e8idheachadh. Bidh Coille-fiadhain Carrifran, faisg air a\u2019 Mhagh Fhada ann an taobh deas na h-Alba, a\u2019 cur f\u00e0ilte air luchd-turais am f\u00e8in-fhiosrachadh aca innse is bruidhinn air na toraidhean. Ach bidh iad a\u2019 feuchainn a sheachnadh nach fhaicear iad mar \u00e0ite airson luchd-turais a-mh\u00e0in. Ghabh iad comhairle ri p\u00e0irc nan c\u00e0raichean a chumail beag is uaigneach. Tha fios gu bheil daoine ag iarraidh fhaicinn na tha a\u2019 tachairt, agus \u2019s e c\u00f9is-bhrosnachaidh a th\u2019 ann a bhith a\u2019 faicinn na coille seo a\u2019 tilleadh dhan ghleann seo a bha roimhe lom. Mar sin tha iad air slighe nas giorra a dh\u00e8anamh faisg air a\u2019 ph\u00e0irc-ch\u00e0raichean a leigeas le daoine an gleann fhaicinn is a bhith ann airson n\u00e0dar a\u2019 tilleadh dhan \u00e0ite.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Se\u00f2rsaichean sgaoilteach<\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"4\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>\u2019S e aon d\u00f2igh sam feumar eadar-theachd gu h-\u00e8iginneach a thaobh se\u00f2rsaichean sgaoilteach. Tha an sgr\u00f9dadh-c\u00f9ise air P\u00e0irc Taobh na h-Aibhne \u00d9raidh a\u2019 toirt eisimpleir de bhuidheann coimhearsnachd a tha a\u2019 coimhead ri tr\u00ec dhiofar dh\u00f2ighean air smachd a chumail air odharan-m\u00f2r, le ionaltradh nam measg. Chuir iad Iomairt Se\u00f2rsaichean Sgaoilteach na h-Alba air bhonn gus a bhith na st\u00f2ras cuideachail de chomhairle is beachdan.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha l\u00e0raich eile feumach air dh\u00e8iligeadh ri giuthais-Sitka a tha air fh\u00e8in-chur, agus a dh\u2019fhaodas ath-bheothachadh tro \u2018shileadh s\u00ecl\u2019 grunn cilemeatairean bho phlanntachasan coimeirsealta. Tha Iomairt Langholm, mar eisimpleir, d\u00ecreach an d\u00e8idh pr\u00f2iseas fada, daor de ath-bheothachadh giuthais-Sitka a thoirt air falbh air feadh monaidhean Srath Tharrais a\u2019 cleachdadh sgioba de chunnradairean ionadail, air a mhaoineachadh le Sgeama \u00c0rainneachd Gn\u00e0th-s\u00ecde-\u00c0iteachais le Riaghaltas na h-Alba. Uaireannan bidh taic ionmhasail ri fhaotainn airson smachd a chur air se\u00f2rsaichean sgaoilteach, leis Iomairt Se\u00f2rsaichean Sgaoilteach na h-Alba.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Fiosrachadh a bharrachd air rudeigin s\u00f2nraichte:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tha <a href=\"https:\/\/www.invasivespecies.scot\/\">Iomairt Se\u00f2rsaichean Sgaoilteach na h-Alba<\/a> a\u2019 toirt cunntas air fh\u00e8in mar phr\u00f2iseact com-p\u00e0irteachais ochd-bliadhnail a tha bhe\u00f2thail is amasach, a chuireadh air bhonn gus d\u00e8iligeadh ri se\u00f2rsaichean neo-dh\u00f9thchasach an cois aibhnichean is uisgeachan ann an taobh tuath na h-Alba.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Sgr\u00f9dadh agus saidheans shaoranaich<\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"5\" class=\"wp-block-list\">\n<li><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Tha ath-fhiadhachadh na shlighe gu sin a tha gun fhiosta is ris nach eil d\u00f9il. Cho math ri e\u00f2las fhaighinn air l\u00e0rach na coimhearsnachd, bidh e cudromach s\u00f9il a chumail air atharrachadh. Tha Ath-fhiadhachadh Bhreatainn a\u2019 leasachadh <a href=\"https:\/\/www.rewildingbritain.org.uk\/why-rewild\/benefits-of-rewilding\/rewilding-monitoring-framework\">Fr\u00e8am-obrach Sgr\u00f9dadh Ath-fhiadhachaidh<\/a> gus cuideachadh le seo. Mar a chuireas iad an c\u00e8ill, \u2018Tha ath-fhiadhachadh air a mh\u00ecneachadh le neo-l\u00e0thaireachd amasan st\u00e8idhichte no deireannach agus an d\u00f2igh \u2019s a ghabhas iad ri m\u00ec-chinnt.\u2019&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u2019S e na d\u00f2ighean sa bheil coimhearsnachdan a\u2019 d\u00e8iligeadh ri seo:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Tha P\u00e0irc Taobh na h-Aibhne \u00d9raidh a\u2019 cur cuideam air luach d\u00e0ta bhunaiteach \u2018gus am faic ginealaich san \u00e0m ri teachd mar a tha a\u2019 ph\u00e0irc air atharrachadh thar nam bliadhnaichean.\u2019 Tha urrasairean aca aig a bheil e\u00f2las ann an luibh-e\u00f2las, a tha tar-roinnean is fr\u00e8amaichean-ce\u00e0rnagach a\u2019 c\u00f2rdadh riutha. Tha iad cuideachd air cunntairean a chur aig an dol a-steach, gus e\u00f2las fhaighinn air c\u00f2 mheud dhaoine a tha a\u2019 cleachdadh na p\u00e0irce.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Tha Pr\u00f2iseact Allt Gleann na Meanbh-cuileige a\u2019 coimhead air shamplaichean \u00f9ir, a tha air a chuideachadh leis gur e ceimeadair \u00e0rainneachd a th\u2019 ann am fear de na urrasairean aca.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Tha Carrifran is COAST air t\u00f2rr ionnsachadh bho shuirbhidhean fuaimearra &#8211; a\u2019 cl\u00e0radh fuaimean an eag-shiostaim.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Tha Carrifran a\u2019 bruidhinn air \u2018fortan\u2019 de luchd-coimhid e\u00f2in a bhith ann mar bhuill den Bhuidheann Sti\u00f9iridh aca. Tha an d\u00e0ta Carrifran air e\u00f2in air sgeulachd inntinneach a thoirt seachad a\u2019 sealltainn tilleadh de dh\u2019e\u00f2in-choille thar 25 bliadhnaichean, gu ghleann a bha roimhe b\u00e0n.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Faodaidh e a bhith cudromach is cumhachdach cuideachd d\u00e0ta a chruinneachadh air cron dhan \u00e0rainneachd ionadail, mar a bhith ag aithris nuair a ch\u00ecthear eathair-trusaidh ann an \u00e0itichean-mara far a bheil iad toirmisgte.<\/li>\n\n\n\n<li>Faodaidh trapaichean camara a chuideachadh gus mamalan a chl\u00e0radh \u2019s iad a\u2019 dol seachad, ach ma dh\u2019fhaodte nach toir iad d\u00e0ta cunbhalach.<\/li>\n\n\n\n<li>Tha t\u00f2rr choimhearsnachdan a\u2019 d\u00e8anamh cl\u00e0r cunbhalach de dh\u2019atharrachadh tro dhealbhan sreathach, air an gabhail bhon aon \u00e0ite gach m\u00ecos no r\u00e0ith.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Faodar taic a bharrachd fhaighinn le bhith ag obair c\u00f2mhla ri oilthighean is buidhnean e\u00f2laichean-n\u00e0dair ionadail.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Molaidhean airson atharrachaidhean \u00e0rainn a sgr\u00f9dadh le dealbhan<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bho dhealbhadair chruth-th\u00ecre Ted Leeming<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>A\u2019 TAGHADH \u00c0ITICHEAN<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Taghadh \u00e0itichean a tha a\u2019 c\u00f2mhdachadh gach taobh is iomadh sealladh.<\/li>\n\n\n\n<li>Na tagh cus. Na d\u00e8an uallach dheth!<\/li>\n\n\n\n<li>Mas urrainn dhut an t-\u00e0ite a chomharradh le feart a tha ann, no beagan peanta bidh e t\u00f2rr nas fhasa an t-\u00e0ite a lorg an ath-thuras.<\/li>\n\n\n\n<li>Bidh cuid phr\u00f2iseactan a\u2019 cur post ann le sgeilp cuideachail no saighead a\u2019 sealltainn far an cuirear am f\u00f2n no camara, a dh\u00e8anamh cinnteach gu bheil dealbhan an-c\u00f2mhnaidh air an togail aig an aon \u00e0irde.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Ma tha thu ag iarraidh taic bhon phoball ann a bhith a\u2019 togail dhealbhan, dh\u2019fhaodadh tu soidhne a chur ann ag iarraidh air luchd-turais dealbh a thogail is an cur air l\u00e0rach-l\u00ecn.<\/li>\n\n\n\n<li>Cleachd what3words no seirbheis eile leithid cl\u00e0r-iomraidh Ordnance Survery gus gach \u00e0ite aithneachadh &#8211; tha seo ga fh\u00e0gail nas fhasa na puingean a lorg a-rithist.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>A\u2019 TOGAIL DHEALBHAN<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>C\u00f9m gu s\u00ecmplidh e &#8211; m.e. aon dealbh air a thogail air ce\u00e0rn farsaing, is cleachd an aon che\u00e0rn is faid fh\u00f2cais.<\/li>\n\n\n\n<li>Mas e sealladh farsaing a th\u2019 ann dh\u2019fhaodadh tu an togail ann an cuairt-sheallach, no d\u00e0 dhealbh a thogail.<\/li>\n\n\n\n<li>Tog iad leis a\u2019 ghrian air do ch\u00f9laibh.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>\u00c0M DEN BHLIADHNA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Feuch an togail aig \u00e0m cheudna gach bliadhna. Smaoinich a bheil thu ag iarraidh gum bi na craobhan gorm is duilleach, no lom.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Feuch gun tog thu na dealbhan agad ann an aon latha.<\/li>\n\n\n\n<li>Tagh latha grianach ma ghabhas a dh\u00e8anamh, is tog iad tr\u00e0th no anmoch san latha airson iomsgaradh nas lugha.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>IAR-RIOCHDACHADH<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>C\u00f9m dealbhan ann am pasganan le ainm an \u00e0ite orra.<\/li>\n\n\n\n<li>Cuir cinn-latha is aistichean ann an ainmean nam faidhlichean.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Diofar mheatraigean airson diofar luchd-amhairc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tha e na ch\u00f9is-bhrosnachaidh is tha e luachmhor, a bhith a\u2019 tomhas atharrachadh is a\u2019 sealltainn buaidh. Faodaidh e cuideachd a bhith doirbh , gu h-\u00e0raid ma dh\u2019fheumas tu aithisg a thoirt do bhuidheann phoblach aig a bheil d\u00f9ilean seasmhach. Tha cuid den fhearann ann an Alba air an s\u00f2nrachadh no fo dh\u00econ, a tha a\u2019 ciallachadh gum bi Riaghaltas na h-Alba a\u2019 cuideachadh c\u00f9ram a thoirt dhan l\u00e0rach. Uaireannan bidh iad a\u2019 d\u00e8anamh seo gu d\u00ecreach, ach cuideachd le bhith a\u2019 toirt comhairle no a\u2019 cumail s\u00f9il air d\u00e8 tha a\u2019 tachairt.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ma tha l\u00e0rach air a sh\u00f2nrachadh, bidh pr\u00ecomhachas air na se\u00f2rsaichean a th\u2019 air an ainmeachadh ann os cionn gach se\u00f2rsa is \u00e0rainn ann am beachd an riaghaltais. \u2019S e d\u00f9bhlan a bh\u2019 ann do chuid pr\u00f2iseactan ath-st\u00e8idheachaidh mh\u00f2r leis a\u2019 choimhearsnachd pr\u00ecomhachas a chur air cuid she\u00f2rsaichean an \u00e0ite leigeil leis na pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach a thilleadh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Saidheans shaoranaich<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tha saidheans shaoranaich a\u2019 gabhail a-steach m\u00f2ran dhaoine a\u2019 cruinneachadh fiosrachadh mu na se\u00f2rsaichean a ch\u00ec \u2019s a chluinneas iad r\u00e8 \u00f9ine sh\u00f2nraichte.<\/p>\n\n\n\n<p>Thathas a\u2019 cleachdadh na teirm \u2018saidheans shaoranaich\u2019 ann an diofar dh\u00f2ighean, ach faodaidh e ciallachadh cl\u00e0radh bith-e\u00f2lach (leithid luchd-coimhid e\u00f2in a\u2019 cumail notaichean air na ch\u00ec iad, no e\u00f2laichean-c\u00f2innich air chuairt gu achadh), suirbhidhean air an cur air d\u00f2igh le saor-thoilich, no beachdan-s\u00f9la eagarach le d\u00e0ibhearan. Tha an d\u00e0ta seo air fad luachmhor, gu h-\u00e0raid ma th\u00e8id a chonaltradh is a mhion-sgr\u00f9dadh. Tha Ionadan Cl\u00e0raidh Ionadail nan ionadan cudromach airson beachdan-s\u00f9la b\u00ecth-e\u00f2lach fhaighinn, ann an leabhraichean-nota, post-dealain, no mar chl\u00e0ran air an toirt tro aplacaidean leithid <a href=\"https:\/\/www.inaturalist.org\/\">iNaturalist<\/a>.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Le bhith a\u2019 sgr\u00f9dadh she\u00f2rsaichean is \u00e0rainnean bi cothrom ann airson com-p\u00e0irteachas na coimhearsnachd nas fharsainge. Ann an \u00e0itichean bailteil, faodar cuairtean bitheanta a chur air d\u00f2igh le comainn eachdraidh n\u00e0darra gus daoine a chuideachadh cl\u00e0radh a dh\u00e8anamh. Faodaidh buidhnean she\u00f2rsaichean annasach no \u2018doirbh\u2019 a bhith nan c\u00f9isean-iongnaidh: mar eisimpleir, faodaidh glacadh laomainn tlachd is iongnadh a chur air com-p\u00e0irtichean le taisbeanaidhean de chreutairean nach fhaicear. \u2019S e d\u00f2igh ainmeil a th\u2019 ann <em>bioblitz <\/em>a chur air d\u00f2igh &#8211; gu tric tachartas aon latha, gus na se\u00f2rsaichean-be\u00f2 ann an \u00e0ite a sgr\u00f9dadh \u2019s a chl\u00e0radh (air neo, uiread \u2019s a ghabhas!).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Fi\u00f9 \u2019s far an deach d\u00e0ta a chruinneachadh le dian-chunnraidhean, tha e doirbh do chuid de dh\u2019ath-fhiadhaichean coimhearsnachd a thaobh bhuidhnean oifigeil a\u2019 gabhail ris an d\u00e0ta aca. No gheibh iad t\u00e0ire a lorg nan st\u00f2rasan a chur air coimpiutair. Dh\u2019fhuasgail na buidhnean-mara COAST agus Seawilding an duilgheadas seo le bhith a\u2019 d\u00e8anamh com-p\u00e0irteachas le luchd-rannsachaidh acadamaigeach, a tha air am brosnachadh an d\u00e0ta a sgr\u00f9dadh is fhoillseachadh. Tha deich bliadhna den obair a rinn COAST air comas a thoirt do luchd-saidheans rannsachadh a dh\u00e8anamh air na tha a\u2019 fuireach air grunnd na mara is mar a tha sin ag atharrachadh sna h-\u00e0itichean fo dh\u00econ. Tha an obair a tha Seawilding a\u2019 d\u00e8anamh le ath-st\u00e8idheachadh eisirean is feur-mara a\u2019 leudachadh air cr\u00ecochan saidheans. Tha an d\u00e0 chuid a-nis nam buidhnean st\u00e8idhichte a chuireas f\u00e0ilte is luchd-saidheans. Mar a thuirt Seawilding, bidh iad a\u2019 tabhann uidheam, is ionnsachadh mu ghrunnd na mara air a shon sin.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sgr\u00f9dadh-c\u00f9is: Pr\u00f2iseact Allt Ghleann a\u2019 Mheanbh-cuileige&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u2019S e <\/em><a href=\"https:\/\/glenmidgeburnproject.com\/\"><em>Pr\u00f2iseact Allt Ghleann a\u2019 Mheanbh-cuileige SCIO<\/em><\/a> <em>carthannas a tha ag obair a dh\u2019ionnsaigh adhartas de dh\u00econ \u00e0rainneachd Allt Ghleann a\u2019 Mheanbh-cuileige (D\u00f9n Phr\u00ecs is Gallaibh, Alba) agus na h-\u00e0rainnean mun cuairt air.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mar a bhios sinn a\u2019 sti\u00f9ireadh ar n-fhearainn<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bidh sinn a\u2019 toirt gn\u00ecomhachdan gu buil gus tuigse is com-p\u00e0irteachas \u00e0rainneachdail a\u2019 phobaill a thoirt air adhart, leithid suirbhidhean eag-e\u00f2lach com-p\u00e0irteach, b\u00f9than-obrach is tr\u00e8anadh. Tha sinn cuideachd ag iarraidh pr\u00f2iseactan rannsachaidh saidheansail a thaobh na h-\u00e0rainneachd a chur an comas is ionadan foghlaim a thoirt an s\u00e0s ann a bhith a\u2019 cleachdadh an \u00e0ite airson an rannsachadh aca. \u2019S e p\u00e0irt riatanach den raon-dhleastanais againn aire dhan \u00e0rainneachd a thoirt air adhart, gu h-\u00e0raid ann an clann is daoine \u00f2ga.<\/p>\n\n\n\n<p>Tha a-nis 12 heactairean (30 acairean) de dh\u2019fhearann tuath is dhan iar de Ghleann a\u2019 Mheanbh-chuileige, a tha sinn ag amas air a dh\u00econ, a mheudachadh is a chumail suas airson b\u00ecth-e\u00f2las. \u2019S e cothrom air leth a tha seo cuideachd ar n-amasan air e\u00f2las is mothachadh \u00e0rainneachd is eag-e\u00f2lach a mheudachadh tuilleadh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Sa Ghearran 2025 chunnacas sluagh farsaing aig an latha-fosgailte againn, am measg luchd-c\u00f2mhnaidh ionadail, sealbhadairean-fearainn, ealanaichean, n\u00e0darraichean is buill NGOs le amasan co-cheangailte (leithid gl\u00e8idhteachas Abhainn Nith, far a bheil Allt Gleann na Meanbh-cuileige a\u2019 sruthadh). Chaidh cuireadh a thoirt do chom-p\u00e0irtichean p\u00e0irt a ghabhai ann an gn\u00ecomhachdan leithid shuirbhidhean \u00f9ir is bloideagan, a\u2019 d\u00e8anamh shampallan den allt airson neo-altachain f\u00ecor-uisge, is dealbh-thogail r\u00e8 t\u00ecde gus atharrachadh cinneis a sgr\u00f9dadh.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Comhairle eile<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>A\u2019 bruidhinn air an e\u00f2las aca, chuir urrasan cuideam air a\u2019 ph\u00e0irt a th\u2019 aig ionnsachadh. Thuirt fear dhiubh \u201cTha mi air t\u00f2rr ionnsachadh bho na daoine mun cuairt orm.\u201d&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Thuirt fear eile \u201cGu tric th\u00e8id fhaighneachd dhuinn d\u00e8 n\u00ec sinn. \u2019S e an fhreagairt, cha d\u00e8an sinn c\u00e0il gus am bi tuilleadh fios againn mu dheidhinn!\u201d&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>An-dr\u00e0sta, tha na h-urrasairean a\u2019 bruidhinn air am bu ch\u00f2ir dhaibh tilleadh gu \u00ecrean \u00ecosal de dh\u2019fheurach cr\u00f2dha, is am bu ch\u00f2ir dhaibh dr\u00e8anaichean nan achaidhean a thoirt air falbh bhon talamh nas \u00ecsle gus \u00e0rainnean raointean-fliche ath-st\u00e8idheachadh.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Chan eil an obair aca mu dheidhinn sti\u00f9ireadh an fhearainn a th\u2019 aca a-mh\u00e0in, ach tha e a\u2019 buntainn ri sg\u00ecre an uillt air fad.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Beag-fhaclair<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td>B\u00ecth-e\u00f2lais<\/td><td>Teirm ghoirid airson iom-sgaradh b\u00ecth-e\u00f2lach, \u2019s e seo \u201ccaochlaideachd am measg fh\u00e0s-bheartan bho gach st\u00f2ras, a\u2019 gabhail a-steach, am measg, neo-thalmhaidh, muir is eag-shiostaman uisgeach eile is iom-fhillteachd eag-e\u00f2lach sa bheil iad nam p\u00e0irt; nam measg sin tha iom-sgaradh am broinn she\u00f2rsaichean, eadar se\u00f2rsaichean is eag-shiostaman\u201d) (Convention of Biological Diversity). Gu tric na theirm choitcheann airson se\u00f2rsaichean be\u00f2.&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Trannsaichean (\u00e0rainn no beatha-fiadhain)<\/td><td>Tha raointean de dh\u2019\u00e0rainn gl\u00e8idhte, fo dh\u00econ no de dh\u2019\u00e0rd-ch\u00e0ileachd a tha a\u2019 ceangail beatha-fiadhain nas motha c\u00f2mhla, a\u2019 leigeil airson gluasad bheatha-fiadhain eadar a leithid de dh\u2019\u00e0itichean is a\u2019 cur bhacadh air m\u00ecreanachadh is iomallachd.<\/td><\/tr><tr><td>Eag-shiostam<\/td><td>Tha eag-shiostam ga dh\u00e8anamh le nithean be\u00f2 is neo-be\u00f2 ann an \u00e0ite. Tha lusan, beathaichean, fungasan is meanbh-bheathaichean cho math ri clachan, \u00f9ir is uisge uile nam p\u00e0irt de dh\u2019eag-shiostaman. Chan e \u00e0ite, mar \u00e0rainn, a th\u2019 ann an eag-shiostam &#8211; \u2019s e coimhearsnachd a th\u2019 ann de nithean be\u00f2 is neo-bhe\u00f2.&nbsp;<br>Tha poll na \u00e0rainn &#8211; dhachaigh airson \u00e8isg is f\u00e0s-bheartan eile a tha a\u2019 fuireach ann. Ach \u2019s e eag-shiostam a th\u2019 ann cuideachd &#8211; cruinneachadh de ch\u00e0irdeasan iom-fhillte eadar na h-\u00e8isg, lusan, clachan is nithean eile sa pholl.<\/td><\/tr><tr><td>Einnseanair eag-shiostaim<\/td><td>Se\u00f2rsaichean a tha ag atharrachadh \u00e0rainnean gu m\u00f2r. Faodaidh na se\u00f2rsaichean seo buaidh mh\u00f2r a thoirt air b\u00ecth-e\u00f2las an \u00e0ite. Ri linn seo, tha p\u00e0irt chudromach aca ann a bhith a\u2019 cumail na h-\u00e0rainneachd aca suas. Tha an teirm tric air a chleachdadh a-mh\u00e0in airson se\u00f2rsaichean bunaiteach, oir bheir f\u00e0s-bheartan buaidh air an \u00e0ite sa bheil iad a\u2019 fuireach, fi\u00f9 \u2019s mas e buaidh bheag a th\u2019 ann.<\/td><\/tr><tr><td>Biadhtaiche<\/td><td>Beathach a dh\u2019itheas feur is lusan.<\/td><\/tr><tr><td>\u00c0rainn<\/td><td>\u00c0ite, \u00e0rainn no suidheachaidhean far a bheil lus no beathach a\u2019 fuireach \u2019s a\u2019 f\u00e0s.<\/td><\/tr><tr><td>Heactair<\/td><td>Tha heactair na dh\u00f2igh air fearann a thomhas. Tha e mu 10,000 meatairean ce\u00e0rnagach. Faodaidh tu coiseachd tarsainn ann am beagan mionaidean.<\/td><\/tr><tr><td>Se\u00f2rsaichean sgaoilteach<\/td><td>Se\u00f2rsa neo-dhualchasach a sgaoileas bhon phuing-th\u00f2iseachaidh is a dh\u2019fh\u00e0sas l\u00econmhor. Tha an t-ainm se\u00f2rsa sgaoilteach mar as trice air a chur ri se\u00f2rsaichean a tha air droch-bhuaidh a thoirt air eag-e\u00f2las \u00e0ite an d\u00e8idh a thoirt a-steach.<\/td><\/tr><tr><td>Se\u00f2rsaichean bunaiteach<\/td><td>Se\u00f2rsa a bheir buaidh gu m\u00ec-chothromach m\u00f2r air an \u00e0rainneachd n\u00e0darra co-cheangailte ris a phailteas no b\u00ecth-thomad. Tha eisimpleirean clasaigeach a\u2019 gabhail a-steach madaidhean-allaidh, biobhairean, d\u00f2bhrain-mhara is ailbheanan. Tha p\u00e0irt chudromach aig se\u00f2rsaichean bunaiteach ann a bhith a\u2019 toirt m\u00ecneachadh dhan eag-shiostam air fad sam faighear iad, is bidh iad tric a\u2019 cruthachadh \u00e0rainn de she\u00f2rsaichean eile. \u00c0s aonais she\u00f2rsaichean bunaiteach, tha eag-shiostam air leth diofraichte no dh\u2019fhaodadh gun t\u00e8id e \u00e0 bith uile gu l\u00e8ir.<\/td><\/tr><tr><td>Gl\u00e8idhteachas aig \u00ecre na cruth-t\u00ecre<\/td><td>D\u00f2igh-obrach air sti\u00f9ireadh-fhearainn a tha iomlanach a tha a\u2019 gabhail a-steach a\u2019 dol air th\u00f2ir air iomadh bhuannachd (m.e. c\u00e0ileachd uisge, b\u00ecth-iomadachd) thar \u00e0ite s\u00f2nraichte (m.e. sg\u00ecre, inbhir no aonad cruth-t\u00ecre eile a ghabhas aithneachadh) tro cho-obrachadh agus aig \u00ecre mh\u00f2r.<\/td><\/tr><tr><td>Calpa n\u00e0darrach<\/td><td>\u2019S e seirbheisean eag-shiostam a chanar ri st\u00f2rasan n\u00e0darrach an t-saoghail, a\u2019 gabhail a-steach cruinn-e\u00f2las, \u00f9ir, adhar, uisge agus f\u00e0s-bheart be\u00f2, a tha m\u00f2ran dhiubh a\u2019 toirt buannachdan luachmhor do dhaoine. M.e. faodaidh coille a bhith na sho-mhaoin chalpa n\u00e0darra, \u00e0s an tig seirbheisean eag-shiostam leithid lughdachadh de chunnartan tuile, glacadh charboin is adhar glan.<\/td><\/tr><tr><td>Pr\u00f2iseasan n\u00e0darra<\/td><td>Eadar-obrachadh am measg lusan, beathaichean, agus p\u00e0irtean neo-bhe\u00f2 na h-\u00e0rainneachd leithid gn\u00e0th-s\u00ecde no clachan. Tha na h-eadar-obraichean seo a\u2019 gabhail a-steach co-th\u00e0thadh solais, poileanachadh, sgaoileadh s\u00ecl, ionaltradh, lobhadh is eile. Tha iad seo deatamach airson eag-shiostaman fallainn a chumail suas agus taic a chumail ri leantalachd b\u00ecth-iomadachd fad-\u00f9ine.<\/td><\/tr><tr><td>Ath-chruthachadh n\u00e0darrach<\/td><td>Ath-ghineamhainn chraobhan is choilltean tro phr\u00f2iseasan n\u00e0darrach (m.e. sgaoileadh s\u00ecl), an \u00e0ite s\u00ecol a chur le daoine.<\/td><\/tr><tr><td>Feurachadh n\u00e0darrach<\/td><td>Feurachadh a tha ag amas air mac-samhladh a dh\u00e8anamh air p\u00e0train feurachaidh n\u00e0darrach. Chan eilear air dl\u00f9ths lus-itheadair air a mh\u00ecneachadh &#8211; tha bacadh air st\u00f2rasan aig sluaighean, gus am bi \u00e0ireamhan a\u2019 dol suas is s\u00ecos a r\u00e8ir adhbharan leithid faotainneachd b\u00ecth, gn\u00e0th-s\u00ecde, galar-ghineanan is faoighichean; thathas an d\u00f9il gum bi beathaichean feurachaidh a\u2019 sti\u00f9ireadh an eag-shiostaim, is gum faod pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach a dh\u00e8anamh mar as \u00e0bhaist dhaibh, an \u00e0ite an cuimseachadh aig amasan airson co-dh\u00e8anamh \u00e0rainn is se\u00f2rsa; tha eadar-theachd sti\u00f9iridh ga lughdachadh gu \u00ecre f\u00ecor-bheag, is thathas a\u2019 faicinn pr\u00f2iseas n\u00e0darrach mar amas e fh\u00e8in.<\/td><\/tr><tr><td>F\u00e0s-bheart<\/td><td>N\u00ec be\u00f2, leithid lus, beathach no fungas.&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Sealgair<\/td><td>Beathach a bhios a\u2019 sealg, a\u2019 marbhadh \u2019s ag ithe bheathaichean eile.<\/td><\/tr><tr><td>Creachadair<\/td><td>Beathach a bhios beathaichean eile ag ithe.<\/td><\/tr><tr><td>Ath-thilleadh<\/td><td>Gluasad de dh\u2019fh\u00e0s-bheartan be\u00f2 le cinne-daonna gu \u00e0ite far an robh an se\u00f2rsa dualchasach roimhe is air a chur \u00e0 b\u00ecth. Faic cuideachd tar-shuidheachadh.<\/td><\/tr><tr><td>Ath-st\u00e8idheachadh<\/td><td>A\u2019 phr\u00f2iseas de dh\u2019eag-shiostaman a ch\u00e0radh a tha air chr\u00econadh, air an cronachadh no air am milleadh le gn\u00ecomhachdan daonna, mar eisimpleir tro thruailleachd uisgeachadh, toirt a-steach se\u00f2rsaichean sgaoilteach, cus \u00e0s-tharraingeachd, no spionnadh she\u00f2rsaichean n\u00e0darrach. Tha deasbad air an diofar eadar ath-st\u00e8idheachadh is ath-fhiadhachadh leantainneach is tha na teirmichean tric air an cleachdadh gu co-iomlaideach, ach bho shean tha ath-st\u00e8idheachadh air cuideam nas motha a chur air cinneas\/\u00f9ir\/ge\u00f2-morfeolas mar thagraichean ath-shl\u00e0nachaidh, pr\u00f2iseasan bho bhonn gu bun is modhan-obrach \u2018air an sti\u00f9ireadh leis a\u2019 chinne-daonne (comasachadh-n\u00e0dair\u2019) a dh\u2019ionnsaigh deireadh s\u00f2nraichte. (D\u00e8an coimeas ri ath-fhiadhachadh)<\/td><\/tr><tr><td>Ath-fhiadhachadh<\/td><td>Ath-st\u00e8idheachadh de dh\u2019eag-shiostaman aig \u00ecre mh\u00f2r, far am faod n\u00e0dar c\u00f9ram a thoirt dha fh\u00e8in. Tha e ag iarraidh pr\u00f2iseasan n\u00e0darrach a thoirt air ais agus, far a bheil seo iomchaidh, se\u00f2rsaichean caillte a thoirt air ais &#8211; a\u2019 leigeil leotha cumadh a thoirt dhan cruth-t\u00ecre, cruth-mara is na h-\u00e0rainnean nam broinn.<\/td><\/tr><tr><td>SSSI<\/td><td>\u00c0ite le \u00d9idh Saidheansail S\u00f2nraichte (\u00e0ite fo dh\u00econ laghail n\u00e0iseanta).<\/td><\/tr><tr><td>\u00c0itichean fo sh\u00f2nrachadh no fo dh\u00econ<\/td><td>Tha cuid de dh\u2019\u00e0itichean \u2018fo sh\u00f2nrachadh\u2019, a tha a\u2019 ciallachadh gu bheil inbhe sh\u00f2nraichte aca mar \u00e0itichean fo dh\u00econ. Ann an Alba, tha seo a\u2019 gabhail a-steach \u00c0itichean Mara fo Dh\u00econ, \u00c0itichean-gl\u00e8idhte N\u00e0dair N\u00e0iseanta is SSSIs.&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Co-arbais<\/td><td>An sreath de dh\u2019atharraichean eag-e\u00f2lasach sa bheil buidheann de she\u00f2rsaichean lusan no beathaichean a\u2019 tighinn an \u00e0ite buidheann eile mar ph\u00e0irt de chearcall-bheatha n\u00e0darrach cruth-t\u00ecre.<\/td><\/tr><tr><td>Tar-shuidheachadh<\/td><td>\u2019S e tar-shuidheachadh an gluasad de dh\u2019fh\u00e0s-bheartan be\u00f2 bho \u00e0ite gu \u00e0ite le cinne-daonna.&nbsp;<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>","protected":false},"featured_media":1405,"template":"","meta":{"_acf_changed":true},"class_list":["post-1920","publication","type-publication","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"mb":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ath-fhiadhachadh: sti\u00f9ireadh do bhuidhnean coimhearsnachd - The Scottish Rewilding Alliance<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.rewild.scot\/gd\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ath-fhiadhachadh: sti\u00f9ireadh do bhuidhnean coimhearsnachd - The Scottish Rewilding Alliance\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ro-r\u00e0dh Tha an aon mhiann ri n\u00e0dar a thoirt air ais no ath-fhiadhachadh aig m\u00f2ran dhaoine air feadh na h-Alba.&nbsp; Airson t\u00f2rr bhuidhnean coimhearsnachd, tha ath-st\u00e8idheachadh n\u00e0dair is adhartachadh b\u00ecth-e\u00f2lais gl\u00e8 chudromach. Dh\u2019fhaodadh gum bi sin a\u2019 gabhail a-steach ath-fhiadhachadh practaigeach, a\u2019 toirt cach do thaobh ath-fhiadhachadh, no a\u2019 gabhail p\u00e0irt ann an gn\u00ecomhan a [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.rewild.scot\/gd\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"The Scottish Rewilding Alliance\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ScotRewilding\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-02-26T14:46:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.rewild.scot\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/JS_170517_0009-2-1960x1096.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1960\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1096\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@ScotRewilding\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"59 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/publication\\\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/publication\\\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\\\/\",\"name\":\"Ath-fhiadhachadh: sti\u00f9ireadh do bhuidhnean coimhearsnachd - The Scottish Rewilding Alliance\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/publication\\\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/publication\\\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/JS_170517_0009-2.jpg\",\"datePublished\":\"2025-09-10T14:31:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-26T14:46:41+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/publication\\\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"gd\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/publication\\\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"gd\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/publication\\\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/JS_170517_0009-2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/10\\\/JS_170517_0009-2.jpg\",\"width\":2390,\"height\":1336,\"caption\":\"Clashach cove surrounded by flowering gorse. Hopeman, Scotland.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/publication\\\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Publications\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/publications\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Ath-fhiadhachadh: sti\u00f9ireadh do bhuidhnean coimhearsnachd\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/\",\"name\":\"The Scottish Rewilding Alliance\",\"description\":\"ReWilding Nation\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"gd\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/#organization\",\"name\":\"The Scottish Rewilding Alliance\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"gd\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/05\\\/the-scottish-wildlife-alliance-logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/05\\\/the-scottish-wildlife-alliance-logo.png\",\"width\":500,\"height\":96,\"caption\":\"The Scottish Rewilding Alliance\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rewild.scot\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/ScotRewilding\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/ScotRewilding\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/@thescottishrewildingallian7894\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/company\\\/scottish-rewilding-alliance\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/scot_rewilding\\\/?hl=en\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ath-fhiadhachadh: sti\u00f9ireadh do bhuidhnean coimhearsnachd - The Scottish Rewilding Alliance","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.rewild.scot\/gd\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ath-fhiadhachadh: sti\u00f9ireadh do bhuidhnean coimhearsnachd - The Scottish Rewilding Alliance","og_description":"Ro-r\u00e0dh Tha an aon mhiann ri n\u00e0dar a thoirt air ais no ath-fhiadhachadh aig m\u00f2ran dhaoine air feadh na h-Alba.&nbsp; Airson t\u00f2rr bhuidhnean coimhearsnachd, tha ath-st\u00e8idheachadh n\u00e0dair is adhartachadh b\u00ecth-e\u00f2lais gl\u00e8 chudromach. Dh\u2019fhaodadh gum bi sin a\u2019 gabhail a-steach ath-fhiadhachadh practaigeach, a\u2019 toirt cach do thaobh ath-fhiadhachadh, no a\u2019 gabhail p\u00e0irt ann an gn\u00ecomhan a [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.rewild.scot\/gd\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/","og_site_name":"The Scottish Rewilding Alliance","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ScotRewilding","article_modified_time":"2026-02-26T14:46:41+00:00","og_image":[{"width":1960,"height":1096,"url":"https:\/\/www.rewild.scot\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/JS_170517_0009-2-1960x1096.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@ScotRewilding","twitter_misc":{"Est. reading time":"59 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.rewild.scot\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/","url":"https:\/\/www.rewild.scot\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/","name":"Ath-fhiadhachadh: sti\u00f9ireadh do bhuidhnean coimhearsnachd - The Scottish Rewilding Alliance","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.rewild.scot\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.rewild.scot\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.rewild.scot\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.rewild.scot\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/JS_170517_0009-2.jpg","datePublished":"2025-09-10T14:31:00+00:00","dateModified":"2026-02-26T14:46:41+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.rewild.scot\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/#breadcrumb"},"inLanguage":"gd","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.rewild.scot\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"gd","@id":"https:\/\/www.rewild.scot\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.rewild.scot\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/JS_170517_0009-2.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.rewild.scot\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/JS_170517_0009-2.jpg","width":2390,"height":1336,"caption":"Clashach cove surrounded by flowering gorse. Hopeman, Scotland."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.rewild.scot\/publication\/ath-fhiadhachadh-stiuireadh-do-bhuidhnean-coimhearsnachd\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.rewild.scot\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Publications","item":"https:\/\/www.rewild.scot\/publications\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Ath-fhiadhachadh: sti\u00f9ireadh do bhuidhnean coimhearsnachd"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.rewild.scot\/#website","url":"https:\/\/www.rewild.scot\/","name":"The Scottish Rewilding Alliance","description":"ReWilding Nation","publisher":{"@id":"https:\/\/www.rewild.scot\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.rewild.scot\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"gd"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.rewild.scot\/#organization","name":"The Scottish Rewilding Alliance","url":"https:\/\/www.rewild.scot\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"gd","@id":"https:\/\/www.rewild.scot\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.rewild.scot\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/the-scottish-wildlife-alliance-logo.png","contentUrl":"https:\/\/www.rewild.scot\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/the-scottish-wildlife-alliance-logo.png","width":500,"height":96,"caption":"The Scottish Rewilding Alliance"},"image":{"@id":"https:\/\/www.rewild.scot\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ScotRewilding","https:\/\/x.com\/ScotRewilding","https:\/\/www.youtube.com\/@thescottishrewildingallian7894","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/scottish-rewilding-alliance\/","https:\/\/www.instagram.com\/scot_rewilding\/?hl=en"]}]}},"mfb_rest_fields":["title","yoast_head","yoast_head_json"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.rewild.scot\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/publication\/1920","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.rewild.scot\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/publication"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.rewild.scot\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/types\/publication"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rewild.scot\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1405"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.rewild.scot\/gd\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}